Eigendomsrecht

Het eigendomsrecht is een belangrijke pijler van het libertarisme. Ook hier leidt een simpele logische aanname tot verrassende conclusies. Het eigendomsrecht lijkt op het non-agressieprincipe en zijn met elkaar verwant. Het non-agressieprincipe zegt dat je geen geweld mag gebruiken tegen personen die geen geweld hebben gebruikt. Of anders gezegd, je hebt de vrijheid om al die dingen te doen die geen schade toebrengen aan een ander. Als jij het eigendomsrecht hebt over een goed dan heb jij de grootst mogelijke vrijheid ten aanzien van dat goed. Jij mag dus alles doen met dat goed zolang je daarmee een ander of een andermans eigendommen geen schade toebrengt.

We beginnen met het zelfbeschikkingsrecht. Voor het gemak ga ik er hierbij vanuit dat iedereen erkent dat hij zichzelf bezit en dat het niet mogelijk dan wel juist is om een ander geheel of gedeeltelijk te bezitten. Een mens bezit zichzelf en dat recht is naar mijn mening onvervreemdbaar. Zou dit recht wel vervreemdbaar zijn dan zou het mogelijk moeten zijn om de controle over je lichaam over te geven aan een ander. Je kan een mens opsluiten en zijn vrijheid op die manier beperken, maar hij blijft uiteindelijk degene die de controle heeft over zijn lijf. Een ander kan hem de  controle over zijn lijf ontzeggen door gevangenschap, maar een ander kan deze controle nooit overnemen. Verder stel ik dat mensen gelijk zijn in de rechten die zij hebben over hun eigen lichaam. Bij geboorte zijn we allemaal gelijk en hebben we dezelfde rechten. Alleen door de rechten van een ander niet te respecteren kun je deze rechten verliezen. Een mens kan doen met zijn lijf wat hij wil, maar hij mag daarbij een ander niet schaden. Uit de zelfbeschikking volgt daarom ook het non-agressieprincipe.

Als je je lichaam bezit dat is het logisch dat je ook de producten van je arbeid bezit. Het is jouw tijd en jouw arbeid waarmee je bijvoorbeeld het land hebt bewerkt. Worden deze opbrengsten gestolen dan is dat ook een inbreuk op je zelfbeschikking. Jouw tijd is daarmee ook gestolen en je zelfbeschikking is daarmee aangetast. Je hebt ervoor gekozen om je arbeid te gebruiken om bijvoorbeeld maïs te verbouwen. Dan behoort de maïs ook aan jou toe. Zo volgt uit de zelfbeschikking het eigendomsrecht van mensen. Het eigendom van goederen verschilt van het zelfbeschikkingsrecht omdat je het eigendom van je lichaam niet kan vervreemden en dat van andere bezittingen wel. Ten aanzien van jezelf kun je alleen je arbeid verkopen. Maar dan ben jij nog steeds degene die uiteindelijk besluit wat je doet met jouw lichaam. Goederen kun je wel vervreemden, als het eigendom eenmaal is overgedragen dan heeft de nieuwe eigenaar de controle over deze goederen.

Eigendom wil naar mijn mening zeggen dat je zelf kan bepalen wat je doet met je bezittingen. Ten aanzien van land houdt dat bijvoorbeeld in dat jij een ieder zonder opgaaf van redenen kan verbieden om jouw land te betreden. Je bepaalt zelf wie je toelaat in jouw huis en wie niet. En je hoeft geen uitleg te geven aan de autoriteiten als je iemand niet toe wilt laten in jouw huis. Een dergelijk recht lijkt vanzelfsprekend, maar er zijn consequenties waar sommige mensen moeite mee hebben. Je kan bijvoorbeeld stellen dat je geen roodharigen toelaat in jouw huis, maar dat verder iedereen welkom is. Het is jouw huis en dus jouw goed recht om dat zo te bepalen, maar is wel discriminatie. Nu kan ik mij voorstellen dat de buurt en je vrienden hier raar van op zullen kijken en je wellicht niet meer serieus zullen nemen. Maar als je een winkeltje begint dan blijken er ineens andere regels te gelden. Als je dan bepaalde mensen wel toelaat op basis van uiterlijk en anderen niet dan kun je aangeklaagd worden voor discriminatie. Nu mag je ineens niet meer zelf bepalen wie je wel en niet toelaat. Stel dat een bakker weigert om Marokkanen te bedienen. Ik vindt het belachelijk en het is een goed idee om met de buurt een boycot te organiseren om dit aan de kaak te stellen. Maar de bakker begaat hiermee geen misdaad omdat hij anderen niet beschadigt door hen de toegang tot zijn terrein te ontzeggen. Net zo goed als jij niemand beschadigt door niet iedereen in je huis toe te laten. Ook al doet hij iets met zijn winkel waar ik helemaal niet achter sta, toch staat hij in zijn recht. Het is zijn winkel en ik heb niet het recht om te bepalen wie er wel en niet in zijn winkel mogen komen. Dat betekent dat er geen geweld gebruikt kan worden tegen deze discriminerende winkelier. Dat wil niet zeggen dat je geen actie kan ondernemen. Een winkelier heeft omzet nodig en een consumentenboycot zal hem waarschijnlijk snel anders doen besluiten. Verder is het ook kostbaar om bij commerciële activiteiten bepaalde groepen buiten te sluiten. Het kost je namelijk wel omzet als je op deze manier wilt discrimineren. Dit geldt ook bij sollicitaties, als een werkgever bewust iemand aanneemt die minder geschikt is op basis van huidskleur dan kost hem dit wel geld. Hij had iemand aan kunnen nemen die voor hem meer waarde had toegevoegd.

Als ik mijn geld uitgeef dan wil ik daarmee kunnen kopen wat ik wil zolang ik daar niemand kwaad mee doe. Lijkt op het eerste gezicht ook logisch dat de overheid niet voor jou hoeft te bepalen of jij naar de McDonalds gaat of naar de Burger King. Maar bij sommige zaken ligt dit gevoelig. Met name als je besluit om werknemers in dienst te nemen. Als jij iemand wil betalen voor arbeid dan gaat dat nog wel, maar stel dat je wilt stoppen met betalen dan is er een probleem. Maar het is jouw geld en jij zou toch degene moeten zijn die bepaalt of jij daar iemands arbeid voor koopt of niet. Maar toch zijn er allerlei regels om de sollicitatie en ontslag te reguleren. Wil je iemand ontslaan dan kan het zijn dat dit nauwelijks mogelijk is zonder ellenlange procedures. Nu wil het niet zeggen dat zonder overheidsinterventie er geen voorwaarden in het contract staan die het ontslag reguleren. Maar nu wordt je die keuze ontnomen. Daardoor kun je niet meer vrij beschikken over jouw middelen. Vervelend is dat dit ook nog eens slecht uitpakt voor de werknemer. In individuele gevallen lijkt het misschien gunstig als je beschermd wordt tegen ontslag. Maar het weerhoudt werkgevers ervan om mensen aan te nemen. Ze zullen voorzichtiger zijn of een lager salaris bieden. Als de arbeidskosten toenemen door regulering dan zal de totale werkgelegenheid afnemen. Het is in individuele gevallen soms goed, maar over het geheel zorgt het voor minder werk.

Naar mijn mening mag je op jouw grond jouw regels laten gelden. Maar als je bijvoorbeeld een winkel hebt dan mag jij ineens niet meer de regels maken. Dan ben je gebonden aan het bestemmingsplan. Je kan het pand niet ombouwen tot een woning voor jezelf. Je hebt dus niet de volledige beschikking over dit pand. Nu is het in een vrije maatschappij ook mogelijk dat er bestemmingsplannen zijn. Maar dan worden deze bepaald door bijvoorbeeld een winkeliersvereniging. Dus het gaat hier niet om een verwerping van bestemmingsplannen, maar het gaat om de manier waarop ze tot stand komen. De winkeliers worden sterk beperkt in hun mogelijkheden om de klant te bieden wat zij het beste achten. Dat gaat ten koste van de dienstverlening en de winst. Zowel de ondernemer als de consument zijn slechter af. In de huidige situatie zijn het ook niet de betrokken bewoners die uiteindelijk beslissen over wijzigingen van het bestemmingsplan.

Een ander belangrijk recht is het recht om jezelf te verdedigen. Dat geldt niet alleen voor verdediging van jezelf, maar ook de verdediging van je eigendommen. Je hebt naar mijn mening het recht om niet alleen jezelf, maar ook je bezittingen te verdedigen. Heb je niet het recht om je eigendom te verdedigen dan is het meer sprake van een privilege dan van een recht. De geweldsmonopolist staat toe dat jij dit stuk land gebruikt, maar het is de geweldsmonopolist die geweldsmiddelen in mag zetten om het te verdedigen. Als het aankomt op de verdediging van je eigendomsrecht ben je dan altijd afhankelijk van de geweldsmonopolist. Als er wordt ingebroken in je huis mag je naar mijn mening met gepast geweld optreden. En ten aanzien van gepast geweld hoef je niet te voorzichtig zijn. Als iemand ervoor kiest om in te breken dan weet hij dat een risico neemt. Degene die zijn bezittingen verdedigt weet echter niet wat hij kan verwachten. De inbreker kan gewapend zijn.  Het is naar mijn mening geheel gerechtvaardigd om deze situatie te zien als een levensbedreigende situatie. Slaat de inbreker op de vlucht dan gaat het naar mijn mening wel weer te ver om hem in zijn rug te schieten. Iets is pas echt je eigendom als je het ook mag verdedigen. Anders ligt het uiteindelijke eigendom bij degene die zich het recht heeft toegeëigend om deze bezittingen te verdedigen. Dit blijkt wel uit het feit dat elke geweldsmonopolist zichzelf het 'recht' geeft om anderen te onteigenen. Deze geweldsmonopolist kan verder gedwongen afdrachten verbinden aan bezittingen zoals bijvoorbeeld bij een auto, huis of land.

Als je mensen het eigendom geeft over hun spullen dan maken ze andere beslissingen. Waar een winkeliersvereniging bijvoorbeeld andere keuzes zou maken, is ten aanzien van het parkeerbeleid. Het parkeerterrein is nu in handen van de overheid en deze kiest ervoor om het te gebruiken als inkomstenbron. Het is echter maar de vraag of dit ook zou gebeuren als er privaat eigendom van deze parkeerplaatsen zou zijn. De winkeliers zijn gebaat bij toegankelijkheid van het centrum omdat dat de omzet verhoogt. Daar staat tegenover dat er wel kosten gemaakt moeten worden voor parkeerplaatsen en er is nog de mogelijkheid om geld te vragen voor deze parkeerplaatsen. De winkeliers zullen moeten afwegen wat voor hun het beste werkt. Als zij maandelijks een vast bedrag betalen dan kunnen daarvan de parkeerplaatsen geregeld worden. Als zij kiezen voor betaald parkeren dan hoeven zij niets te betalen. Het is aan de winkels om de afweging te maken. Maar door het private eigendom staan de afwegingen van de direct betrokkenen centraal. In dit geval zijn het de winkeliers die afwegen wat het beste is voor de consument en wat daarmee de hoogste winst oplevert. Het is overigens ook mogelijk dat er één enkele eigenaar is van het hele winkelcentrum. Deze verhuurt dan vervolgens de panden aan de winkeliers. Deze zal kiezen voor een oplossing die zorgt voor de hoogste winst. Deze verhuurder zal moeten zorgen voor parkeergelegenheden en andere faciliteiten zoals beveiliging. Als je daarentegen mensen de macht geeft om te beslissen over de bezittingen van anderen dan kun je heel veel narigheid krijgen. Deze mensen hoeven niets van zichzelf op te geven en dat maakt dat ze andere beslissingen nemen.

Een vraag die we ook kunnen stellen is of er in de huidige situatie sprake is van privaat eigendom. Degene die nu een stuk land met huis “bezit” wordt geconfronteerd met een aantal zaken die niet horen bij een echt privaat eigendom. Ten eerste moet hij jaarlijks verplicht een bijdrage betalen aan een andere partij. Iemand die op een hutje op de hei wil gaan zitten en leven van zijn moestuintje komt bedrogen uit want die kan dit bedrag niet opbrengen. Verder mag je geen of nauwelijks geweld gebruiken tegen indringers en criminelen die zich op jouw terrein bevinden. Het is weer een andere partij die dit recht wel heeft. Deze partij mag je verder ook opdragen het terrein te verlaten als hem dat goeddunkt. Als hij liever een bedrijventerrein daar heeft of een recreatiegebied dan moet je vertrekken. En daarnaast mag deze partij extra regels opstellen ten aanzien van het gebruik van het land en het huis. Dit mag ook gebeuren na het tekenen van het contract en mag ook strijdig zijn met het oorspronkelijke contract. De “eigenaar” van een café kan er bijvoorbeeld achteraf mee geconfronteerd worden dat het niet meer toegestaan is om klanten te laten roken. Een dergelijk situatie past niet bij privaat eigendom. Er is eerder sprake van dat je deze goederen huurt van deze derde partij. En wat dat betreft is het ook nog eens een slecht huurcontract want je hebt geen enkele manier om zekerheid te krijgen over de prijzen en de regels in de toekomst.

De bescherming van eigendomsrechten wordt gezien als een belangrijke functie van de overheid. Dus is het goed als de overheid zelf op zijn minst zorgvuldig omgaat met deze eigendomsrechten. Als de overheid onteigent dan zou dat toch op zijn minst moeten zijn voor een hele goede reden. Het komt regelmatig voor dat de rechten van de burgers aan de kant worden gezet voor de droom van één of andere politicus. Denk bijvoorbeeld aan de Blauwe stad in het noorden van het land. Hierbij moesten een aantal boeren wijken om plaats te maken voor een groot recreatieterrein. Of denk aan de mensen die geen ondergrondse CO2-opslag wensten onder hun dorp. Hier was het beter geweest als de overheid zich al nooit had bemoeit met deze zaken. Als mensen beslissingen kunnen nemen over andermans eigendommen dan leidt dat tot hele vervelende situaties. Nu worden er projecten opgezet die niet efficiënt zijn en die er ook nog eens toe leiden dat eigendomsrechten worden geschonden. Als die zorgvuldigheid ontbreekt dan vervalt het “eigendomsrecht” tot een privilege dat naar goeddunken van anderen kan worden ingetrokken.