Politici zijn ook maar mensen

Het idee dat de overheid voor ons moet zorgen zit momenteel vrij diep geworteld in de maatschappelijke opvattingen. Dat zou moeten gebeuren omdat er allerlei zwakke types zijn die misbruik van zich laten maken of in situaties komen waar zij ook niets aan kunnen doen. En er is de groep die misbruik maakt van deze mensen en dat verergert de ellende nog eens extra. Dus geven we ons ziel, zaligheid en belastinggeld aan de overheid om de mensheid te beschermen tegen zichzelf en elkaar. Maar wat voor een mensen zitten er eigenlijk in de overheid en politiek? Dat kunnen niet dezelfde types zijn die beschermd moeten worden of waartegen we de rest van de mensheid willen beschermen. Het moet gaan om mensen die wel voor zichzelf kunnen zorgen en die de beste bedoelingen hebben met anderen. Ten eerste is er natuurlijk het probleem dat je deze mensen dan wel eerst moet vinden. Maar vervolgens is er een tweede probleem, leiden al deze goede bedoelingen wel tot een betere wereld?

Als voorbeeld wil ik hier de financieel adviseur en de slachtoffers daarvan gebruiken. Moeten we de slachtoffers hiervan met meer regels beschermen. Na het DSB-drama en de sub-prime crisis hebben mensen geen problemen om zich deze situatie voor de geest te halen. We hebben het slachtoffer die weinig begrijpt van allerlei ingewikkelde financiële producten. En we hebben de financieel adviseur, sociaal vaardig en moreel rot tot het bot. Het slachtoffer moet beschermd worden en daarom wordt er voorgesteld om de regels aan te passen. Er komen normen voor een kredietplafond en er komen financiële bijsluiters enzovoort. Het klinkt te goed om waar te zijn en dat is het ook.

Probleem hierbij is dat je iemand nodig hebt die niet in dezelfde valkuilen trapt. Als de heersende elite over dezelfde eigenschappen beschikt dan wordt de situatie alleen maar erger door de overheid de verantwoordelijkheid te geven over ons leven. Dan krijg je dezelfde problemen, maar dan op groter niveau waar ze nog meer schade kunnen doen. Neem de redding van ABN-AMRO als voorbeeld. Als Wouter Bos valt in de klasse van het onwetende slachtoffer dan heeft hij zich een oor aan laten naaien. Hij had te weinig verstand van bankieren om de waarde van de bank goed in te schatten. Daardoor betaalde hij veel teveel en er werd daardoor heel veel geld over de balk gegooid. Daardoor verslechterde de financiële positie van het hele land. De situatie is vergelijkbaar met het slachtoffer van het financieel advies. Die betaalt ook teveel door zijn eigen onwetendheid en in het slechtste geval gaat hij zelfs failliet. De belanghebbenden weten Bos ervan te overtuigen dat deze bail-out echt nodig is. Net als de financieel adviseur je zal vertellen dat je allerlei eigenlijk nutteloze verzekeringen nodig hebt om een huis te kopen. We willen ons lot zeker niet in handen geven van deze onwetende naïeve types. Dan zou de overheid binnen de kortste keren leeggeroofd worden door allerlei belangengroepen die een graai uit de belastingruif willen doen. Of politici doen in onwetendheid allerlei investeringen die veel teveel geld kosten. De Noord-Zuidlijn zou hiervan een voorbeeld kunnen zijn. De hoge uitgaven zijn volgens het onderzoek te wijten aan onkunde van politiek en ambtenaren. Maar deze mensen hebben wel de bevoegdheid gekregen om miljarden uit te geven. Het is misschien een beter idee om ze deze bevoegdheid niet te geven.

Het is ook mogelijk dat Bos wel wist waar hij aan begon en dat hij wist dat hij veel teveel betaalde voor deze bank. Maar het interesseerde hem niets want het ging toch niet om zijn geld dat hij uitgaf. Hij was even de held van het moment en hij had zijn moment van heldenverering. Dan zou Bos dus naar analogie juist de financieel adviseur zijn die anderen erin luist voor zijn eigen gewin. Hier wordt de situatie alleen maar minder van. Als politici voor eigen gewin in de overheid zitten dan leidt dat tot misbruik van de burgers. Werden de burgers eerst misbruikt door allerlei foute types, nu zitten deze foute types en worden deze burgers nog veel harder gepakt. Want nu kun je er niet meer onderuit en wordt je gedwongen om mee te doen. Dan leggen mensen metrolijnen aan alleen maar omdat het goed staat op hun CV. Politici gaan voor prestige en eigen gewin en problemen worden vooruitgeschoven naar de volgende regeringsperiode. Tegen de tijd dat de problemen aan het licht komen is de oude politicus alweer verdwenen en de nieuwe politicus kan nu de held spelen door de problemen van de oude politicus aan te pakken. Althans hij belooft dat hij de problemen aan zal pakken. Want dit blijkt dan ook weer een loze belofte te zijn. Ook op deze manier wordt de financiële positie van het land steeds slechter en slechter. De belastingbetaler wordt steeds verder uitgekleed en wordt met een steeds grotere schuld opgescheept. 

Om uit deze val te komen hebben we dus deskundige mensen nodig met goede bedoelingen. Zelfs als wij die vinden dan is het probleem niet opgelost. Want goede bedoelingen zijn geen garantie voor goed beleid. Ook niet als dat beleid wordt uitgevoerd door mensen zijn die deskundig zijn op hun gebied. We hebben namelijk nog de maken met het zorgzame autoritaire karakter van sommige mensen. Zeg maar de dictator die de beste bedoelingen voor je heeft. Vol zorgzaamheid en goede bedoelingen wordt voor je bepaald hoe je je leven moet leiden. Als je niet oppast dan kun je niets meer fout doen. Elke misstap moet worden voorkomen zodat de onwetende burger niets kan overkomen. In het geval van het financieel advies voor je hypotheek moet dan een bouwkundige keuring verplicht worden zodat je niet meer een verkeerde aankoop kan doen. Er wordt natuurlijk bepaald hoeveel je maximaal mag lenen. Allerlei financiële producten worden verboden om mensen te beschermen tegen zichzelf. Net zolang tot elke debiel een hypotheek af kan sluiten. Het leven is dan geheel zonder risico’s en iedereen is gelukkig. Bijna iedereen dan want ik zou helemaal gek worden.

Uit goede bedoelingen gaat er heel veel mis. In het geval van het financieel advies zijn er bijvoorbeeld heel veel fiscale constructies opgezet die de huizenbezitter moeten helpen. Denk daarbij aan de hypotheekrenteaftrek en de nationale hypotheekgarantie. Maar de fiscale schimmigheid die zo ontstaat schept juist kansen voor de financieel adviseur die kwaad wil. De onwetende burgers kunnen onmogelijk nog weten hoe deze fiscale regeltjes, en de financiële producten die erop gebaseerd zijn, in elkaar zitten. De gemiddelde burger is nu aan de wolven overgeleverd door de ingewikkelde fiscale constructies. Deze situatie wordt echter “opgelost” door de zorgzame dictator door nog er meer regels op af te vuren. Zo ontstaat een lawine van regelgeving, waarbij de ene regel de volgende regel weer uitlokt. Een lawine moet je niet halverwege proberen te stoppen, die moet je bij de bron aanpakken.

Iets dergelijks kon je ook zien in de “sociale” woningbouw. De huurprijzen werden door de staat laag gehouden om de armsten toegang te geven tot een woning. Allemaal met de beste bedoelingen, maar het resulteert uiteindelijk in een lawine van regelgeving. De woningbouwverenigingen hadden vervolgens minder zin om nog huizen te bouwen, want ze konden minder winst op maken op kleinere huizen. Daardoor ontstaat het gevaar dat er juist een tekort komt aan kleine betaalbare woningen. Dus moest er worden afgedwongen dat er voldoende huizen werden gebouwd. Hier slaagden zij niet in want er waren nog steeds ellenlange wachtlijsten. Het stimuleren tot meer bouwen probeerden de woningbouwverenigingen te omzeilen door huizen te maken met een lagere kwaliteit. Dus werden er vervolgens ook kwaliteitseisen gesteld om dit gat te dichten. En de burger juicht dit toe omdat meer kwaliteit natuurlijk beter is. Deze lawine eindigt pas als een sector volledig gesocialiseerd is. De “sociale” woningbouw heeft de ene “hervorming” na de ander gekend, maar er zijn nog steeds grote wachtlijsten voor betaalbare woningen. Zelf in Lelystad moet je jaren op de wachtlijst staan voor een huurwoning. De situatie is steeds slechter geworden en deze markt zit nu helemaal dicht. Een beetje overheidsinmenging bestaat niet. Als de overheid eenmaal begint dan moet ze doorgaan om haar eigen problemen steeds weer op te lossen met nieuwe regels. De goede bedoelingen leiden tot problemen en die worden weer met de beste bedoelingen opgelost en dat leidt weer tot nieuwe problemen.

Deze goede bedoelingen leiden er ook toe dat mijn geld afgenomen wordt terwijl ik daar niet om gevraagd heb. Dan zegt u misschien dat het belastinggeld gebruikt wordt om wegen aan te leggen en de politie te betalen. Ja, dat kunt u wel zeggen, maar hoe zit het met het geld dat besteed wordt om me tegen mijzelf te beschermen. Geld wordt mij afgenomen om me te beschermen tegen inkomstenderving bij werkloosheid bijvoorbeeld. Maar daar zit ik helemaal niet op te wachten. Ik heb vaardigheden waar behoefte aan is en ik kan wel weer een baan vinden. Verder heb ik genoeg spaargeld om het een tijdje uit te zingen als dat nodig is. Die WW-verzekering heb ik dus helemaal niet nodig. Het gaat me niet eens om het geld, want als ik die premie niet hoefde te betalen dan zou ik dat geld gebruiken om minder te werken. Die arbeid wordt nu opgeëist voor zaken waar ik niet om gevraagd heb. En gaat u nu niet zeggen dat dat is omdat ik rijk ben en moet bijdragen aan de armen. Zo rijk ben ik echt niet. En ik heb niemand wat gedaan dus laat mij dan mijn geld houden zodat ik wat meer vrije tijd kan hebben.

De goede bedoelingen leiden er ogenschijnlijk toe dat mensen “zekerheid” wordt geboden. Zo worden er met de beste bedoelingen allerlei “zekerheden” voor mij geregeld. Mijn pensioenpremie moet ik verplicht afdragen. Dit geld zou ik heel graag zelf een veilige bestemming geven, maar nu gaat het naar de pensioenfondsen waar het gebruikt wordt om gaten te dichten van een zinkend schip. Tegen de tijd dat ik met pensioen ga dan is het geld op of weinig meer waard door de inflatie. De onderliggende belofte is dat de overheid voor je zal zorgen. Maar deze belofte wordt gebroken want uiteindelijk wordt duidelijk dat er geen zekerheid is. We zijn gewend dat politici hun beloften breken. Maar velen beseffen nog niet hoe ver dit gaat. Beloven dat je een oorlog niet steunt, terwijl je dat later toch doet is voor veel mensen ver van hun bed. Maar als er wordt beloofd dat er een pensioen zal zijn en andere sociale zekerheden en het geld blijkt op te zijn dan komt het heel wat dichter bij. De zorgzame dictator betaalt al dat goeds ook nog eens met andermans geld. De Fransen waren terecht boos dat beloftes niet nagekomen werden. Het staken had weinig zin omdat het geld op is. Maar de makke houding in het Noorden is ook niet alles.

Misschien zijn er nog een aantal echt verstandige mensen die weten wat goed is voor het land. En deze mensen zijn ook nog eens integer en eerlijk. Als de kiezer wil stemmen op deze mensen dan moet deze echter wel het onderscheid kunnen maken tussen de goede en de slechte politici. Maar alle politici doen zich natuurlijk voor als goede politici. Ze beloven hun beloftes te houden en ze overtuigen je ervan dat ze lange termijn visie hebben. Voor de gewone burger is het onderscheid haast niet meer te maken. Als iedereen massaal stemt op onwetende slachtoffers, zorgende dictators en mensen die echt kwaadwillend zijn dan werkt dit democratisch systeem niet. Helaas is dat wel wat er nu gebeurt. Degenen die houden van de macht worden aangetrokken door de politiek en zij weten wat ze moeten zeggen om hogerop te komen. De mindere goden zullen zich voordoen als de helden waar het volk naar op zoek is. En dat blijkt verrassend effectief. De onkundigen weten hun onwetendheid heel goed te maskeren door handige debatingtechnieken. De machtswellustelingen doen het voorkomen alsof zij opkomen voor het algemeen belang in plaats van hun eigen belang. En de zorgende dictators weten de mensen er makkelijk van te overtuigen dat ze beschermd moeten worden tegen zichzelf.

Sterker nog ik zou durven stellen dat de eerlijke politicus weinig kans heeft tussen al deze retoriek. Als er nu een eerlijke politicus op zou staan die zegt waar het op staat dan zouden de mensen zo erg schrikken van de boodschap dat ze liever op iemand anders stemmen. Mensen zoeken iemand die ze zegt dat het allemaal wel weer goed komt. Ook als duidelijk blijkt dat er grote problemen zijn. Verder heeft men er altijd behoefte aan om het bij het oude te laten. En dus maakt men beloften over zekerheden die uiteindelijk niet waargemaakt worden. Zelfs de politici die het hebben over verandering hebben het over teruggaan naar hoe het jaren terug of zelfs tientallen jaren terug was. De eerlijke politicus heeft daardoor helaas geen kans.

En ook degenen die stemmen vallen uiteraard ten prooi aan alle eerder genoemde zwaktes. De onwetende slachtoffers geloven de politici die beloftes maken die zij niet waar kunnen maken. Degenen die kwaad willen stemmen voor het verbeteren van hun eigen positie ten koste van anderen. En de zorgende dictatortjes stemmen op die partijen die het land bemoederen en verstikken. Geweld gebruiken tegen mensen die zelf geen geweld gebruiken is naar mijn mening niet juist. Het beschermen van mensen tegen zichzelf is een excuus dat naar mijn mening niet op gaat. Het probleem wordt alleen maar verplaatst en groter gemaakt. Een belangrijk probleem van de financiële onverantwoordelijkheid op hoger niveau is dat je mensen dwingt om andermans schulden te betalen. De volgende generatie mag zowel de rente op de schulden uit het verleden betalen als de AOW en de zorg voor de ouderen. Onder het mom van het beschermen van anderen werden toch vooral de eigen belangen behartigd. Er is onder het mom van zekerheid een onbetaalbare situatie ontstaan.

Ps.

Voor degenen die geïnteresseerd zijn in de technieken die de politicus ter beschikking heeft om zich beter voor te doen hieronder een aantal links. Deze geven een overzicht van logische fouten en psychologische valkuilen. Deze kun je gebruiken om eerlijk te communiceren, maar je kan ze ook gebruiken voor manipulatie.

list of cognitive biases (http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_cognitive_biases)
list of memory biases (http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_memory_biases)
list of logical fallacies (http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_fallacies)
propaganda#techniques (http://en.wikipedia.org/wiki/Propaganda#techniques)
Forms and techniques of public relation and propaganda
(http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_topics_related_to_public_relations_and_propaganda#Forms_and_techniques_of_public_relations_and_propaganda)