Legalize it!

De invoering van de wietpas verbaast me niet gezien de ruk naar rechts die gemaakt is. Er wordt wel bezuinigd op linkse hobbies, maar ondertussen gaat het geldverspillen voor rechtse hobbies door en dit neemt zelfs toe. De wietpas is hele kostbare symboolpolitiek. Ze lost niets op, maar het kost wel handen vol geld. Er wordt gedaan alsof de veiligheid groter word en de overlast wordt teruggedrongen. Maar deze doelstellingen worden niet behaald en ondertussen wordt er heel veel geld uitgegeven.

Ten eerste vind ik dat het je eigen zaak is wat je in je lijf stopt. Dat is een kwestie van zelfbeschikking. Jij bent de baas over je eigen lijf. Ook als dat in de algemene opinie niet verstandig is dan blijft het je eigen zaak en eigen lijf. Er zijn grenzen aan wat anderen voor mij kunnen bepalen. En wat mij betreft is het mijn zaak wat ik gebruik of niet gebruik. Daar heeft geen enkele autoriteit, democratisch of niet, wat over te zeggen. Nu zult u zeggen dat het met de wietpas mogelijk blijft om te gebruiken omdat er geen sprake is van een verbod. Zelfbeschikking gaat naar mijn mening verder dan dat anderen geen verboden op mogen leggen die mijn zelfbeschikking beperken. Het is niet de zaak van de overheid om het te bepalen en dan hoeft ze ook geen extra hindernissen op te werpen.

Verder is het de vraag wat dan het onderliggende principe is als je zelfbeschikking niet zo zwaarwegend vindt. Welke goede reden heeft de politiek om dit beleid in te voeren? Schadelijkheid voor de gezondheid is in dit geval een zeer slechte maatstaf. Wiet is lang niet zo schadelijk als veel mensen denken. En dan wil ik wiet nog niet eens vergelijken met alcohol of roken. Alcohol en nicotine zitten wat betreft schadelijkheid op een heel ander niveau dan THC (de werkzame stof in wiet). De vergelijking tussen alcohol en THC is zo scheef dat ik daar niet eens aan ga beginnen, ik zet een stuk hoger in. Zo zal het je moeilijk vallen om aan te tonen dat wiet schadelijker is dan een bakje koffie of een Big Mac. Er is nauwelijks bewijs voor nadelige effecten van wietgebruik ondanks dat het op grote schaal wordt gebruikt. Voor een toxische inname van THC moet je duizenden joints in korte tijd gebruiken en dit is nagenoeg onmogelijk. Voor koffie ligt dat op tachtig tot honderd koppen koffie in korte tijd. Voor wiet is er een heel onduidelijk verband met het ontwikkelen van angsten. Voor koffie echter is deze relatie wel gelegd. Er is bewijs dat koffie slaap en angststoornissen kunnen veroorzaken. Dat bij koffie deze schadelijke effecten duidelijker zijn kan veroorzaakt worden doordat koffie op grotere schaal wordt gebruikt. Maar ook wiet wordt door heel veel mensen gebruikt. Door ongeveer vijf tot tien procent van de bevoling wordt wiet gebruikt. De schadelijkheid van wiet is minder of hooguit gelijk aan die van een bakje koffie. Als gezondheid de maatstaf is dan moet je daar ook consequent in zijn. Wil je de gezondheidsrisico’s die gepaard gaan met wietgebruik als norm nemen dan komen er nog veel meer voedingsmiddelen in aanmerking voor een verbod of beperkende maatregelen.

Als het gaat om de gezondheid dan is de kwaliteit van de wiet wel belangrijk. Wat dat betreft is wiet die verkocht wordt door een shop en die goed bewaard wordt veiliger dan de straathandel. Toen alcohol in bepaalde landen verboden werd leidde dat tot illegaal stoken. Dit had in sommige gevallen schadelijke gevolgen voor de gezondheid. Het is juist het criminaliseren dat nadelige gevolgen heeft voor de gezondheid. Voor wiet is het bijvoorbeeld belangrijk dat het gekoeld bewaard wordt om te voorkomen dat er schimmels ontstaan. Deze schimmels kunnen slecht zijn voor de gezondheid als de wiet gerookt wordt. Het op de juiste manier bewaren is in een coffeeshop eenvoudig te regelen. Voor een straathandelaar is dit veel lastiger. Verder hebben vaste verkooppunten altijd meer prikkel om een goede kwaliteit te leveren. Je kan namelijk makkelijk terugkomen met je product als het niet goed is. Kwaliteit is belangrijk voor de gezondheid van de gebruikers en legalisering vergroot de kwaliteit. Als je wietgebruik uit de criminaliteit haalt kun je verder ook makkelijker informatie geven over de gevolgen van combinatiegebruik. In een coffeeshop is een gemoedelijker omgeving dan op straat en daardoor kunnen in de shop makkelijker vragen worden gesteld over het gebruik. Dan is er makkelijker de mogelijkheid voor een onervaren gebruiker om vragen te stellen over bijvoorbeeld de effecten van wiet in combinatie met alcohol. Als men de gezondheid van de gebruiker als criterium neemt dan leidt legalisering tot een verbetering.

Overlast zou ook als maatstaf kunnen worden gebruikt. Wietgebruik wordt geassocieerd met overlast. We hebben overlastgevende jongeren en sommigen daarvan gebruiken ook wiet. Maar het is maar de vraag of deze jongeren vervelender worden van een jointje. En natuurlijk of ze minder vervelend worden door een wietpas. Mensen worden over het algemeen niet luidruchtiger van wietgebruik. Je wordt er ook niet agressiever van zoals bij alcoholgebruik het geval kan zijn. Als overlast van deze mensen als hinderlijk wordt ervaren door de buurtbewoners dan vind ik dat een legitieme klacht. Het woongenot van de omwonenden moet naar mijn mening serieus genomen worden. Maar los dat op met elkaar zodat mensen kunnen uitgaan terwijl anderen rustig kunnen slapen. De coffeeshopeigenaren zullen hun klanten uit moeten leggen dat ze rekening moeten houden met de nachtrust en woonrust van anderen. De coffeeshops die er niet in slagen de overlast te beperken zullen schadevergoeding moeten betalen of hun deuren moeten sluiten. Maar dit zou alleen moeten gelden voor de coffeeshops die overlast veroorzaken en niet voor alle coffeeshops. En ook alleen nadat de coffeeshops de kans hebben gehad om de problemen op te lossen. Overlast moet aangepakt worden, maar dan wel op een doeltreffende manier. Als er geluidsoverlast is door harde muziek is het ook niet de oplossing om alle muziek in de horeca te verbieden. De overlastgever moet worden aangepakt en niet allerlei randverschijnselen. Door het aanpakken van randverschijnselen geef je alleen de indruk dat je wat doet, maar er wordt niets opgelost.

Het is ook maar zeer de vraag of de overlast door de wietpas teruggebracht zal worden. De overlastgevers blijven toch uitgaan. De overlast wordt alleen teruggedrongen als de huidige overlast gevers na de invoering stoppen met het veroorzaken van overlast. Verder is er zelfs de mogelijkheid dat de overlast erdoor vergroot wordt. Degenen die geen pas hebben zullen toch aan wiet willen komen. Het is goed mogelijk dat mensen huiverig zijn om zich in te schrijven voor een wietpas. Drugsgebruik mag dan gedoogd worden, het is nog steeds illegaal. Je vraagt dus van mensen om zwart op wit aan te geven dat ze de wet overtreden. Een aantal mensen zullen dit niet willen. Verder is het goed mogelijk dat toeristen of Nederlanders die in een andere stad zijn even geen geldige wietpas hebben. Deze mensen zullen dan langs andere wegen hun wiet proberen te kopen. Deze alternatieve wegen kunnen wel eens meer overlast veroorzaken dan de coffeeshops.

Zoals eerder gezegd werkt de wietpas alleen als de huidige overlastgevers stoppen met het veroorzaken van overlast. Het lijkt me zeer onwaarschijnlijk dat dit effect op zal treden. Het overgrote deel van de wietgebruikers veroorzaakt geen problemen. Maar er worden wel kosten gemaakt om deze groep van een pas te voorzien. En het is maar zeer de vraag of de groep die nu wel overlast veroorzaakt zich braaf zal gaan gedragen omdat er een wietpas is, want je kan eigenlijk zeer weinig sanctioneren met de wietpas. Stel dat er iemand is die wel overlast veroorzaakt en deze heeft een wietpas. Ten eerste moet deze overlastgever opgepakt worden door de politie. Die kans is al heel klein want vaak komt de politie niet eens kijken als er overlast is. En als er wel overlast is dan worden de mensen niet altijd opgepakt. Mocht het nu toch gebeuren dat iemand wordt opgepakt en zijn wietpas wordt afgenomen. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat deze persoon niet meer aan wiet kan komen. Er is nog voldoende illegale handel en vrienden kunnen elkaar nog wel van wiet voorzien. Maar stel nu eens dat hij niet meer aan wiet kan komen, dan is het nog steeds niet zeker dat hij zal stoppen met het veroorzaken van overlast. Zo kom je dus op een effect van nul. Eerst is er maar een klein deel van degenen met een wietpas die overlast veroorzaken. Vervolgens is er maar een deel van de overlastveroorzakers dat ook in aanraking komt met politie. Dan moet er tegen deze mensen voldoende bewijs zijn om de wietpas af te nemen. En vervolgens stelt dat afpakken van die wietpas ook nog een helemaal niets voor. En dan moet het nog eens zo zijn dat deze mensen zonder wietpas geen overlast zullen veroorzaken. Uiteindelijk zijn het vooral de mensen die geen overlast veroorzaken die worden gepakt.

Het uiteindelijke effect op de gezondheid en de overlast zal waarschijnlijk negatief zijn en dit gaat nog geld kosten ook. De positieve effecten zijn er volgens mij niet, maar er zijn zeker wel grote kosten. De coffeeshops zullen een registratiesysteem op moeten zetten en dat kost geld. Verder moet de naleving van deze regel ook nog gecontroleerd worden. De gebruikers van de wietpas zullen wellicht ook weer proberen de pas te vervalsen en ook hiervoor moeten middelen vrijgemaakt worden om dit op te sporen. Voor dit alles moet dus weer een leger controleurs ingeschakeld worden. En dit net op het moment dat er plannen zijn om het aantal ambtenaren terug te dringen. Op deze manier groeit het aantal ambtenaren alleen maar. Verder heeft de illegale straathandel niet te maken met deze dure bureaucratische maatregel en dat geeft ze een concurrentievoordeel. Het wordt hierdoor steeds aantrekkelijker om helemaal het zwarte circuit in te gaan. Het is in zijn algemeenheid zo dat als je de kosten van de bovengrondse economie vergroot dat de ondergrondse economie toe zal nemen. De toename van de ondergrondse economie is naar mijn mening niet perse nadelig, maar het is zeker niet de doelstelling van de beleidsmakers.

Het is symboolpolitiek ten top. Dit is typerend voor de werkwijze van de politicus. Het gaat om het stemmen winnen met maatregelen die effect lijken te hebben. Maar of het daadwerkelijk effect heeft lijkt daarbij van ondergeschikt belang. De reactie van Opstelten op de meer inhoudelijke kritiek van Burgermeester van der laan is typerend. Minister Opstelten gaf als argument dat de regel in heel het land ingevoerd moet worden en dat er geen uitzonderingen gemaakt kunnen worden. Dit gaat volledig voorbij aan de inhoudelijke punten die aangedragen werden. Het gaat hem alleen om het consequent toepassen van de regels. De bevoegdheden van de politie en opsporende instanties blijven steeds maar toenemen. En vaak gaat het, zoals in dit geval, om bevoegdheden ten aanzien van mensen die onschuldig zijn en niemand kwaad doen. Dit is zeer kostbaar en gaat ten koste van de individuele vrijheid. Het gaat hier om het regelen van dingen zodat je laat zien dat je wat aan het doen bent. Dit beleid creëert een illusie van schijnzekerheid en is ondertussen heel kostbaar en veroorzaakt ook nog eens problemen.


ps.
Voor de liefhebbers die nog meer willen lezen over de gezondheidseffecten van cafeïne en cannabis.
http://en.wikipedia.org/wiki/Health_effects_of_caffeine
http://en.wikipedia.org/wiki/Long-term_effects_of_cannabis