De opkomst van Canada als Petro-staat lijkt zo goed als zeker. De reserves die worden opgegeven zijn de tweede in de wereld. Dat zou betekenen dat alleen Saudi-Arabië meer olie in de grond zou hebben dan Canada. De vraag is natuurlijk hoe dit voor Canada uit zal pakken. Is de vondst van grondstoffen een zegen of een vloek voor de economie.
In Nederland hebben we ervaring met het vinden van grondstoffen. Nederland heeft aardgas en de verkoop daarvan heeft in het verleden gevolgen gehad voor de exportpositie van Nederland. Door de export van gas versterkte de wisselkoers van Nederland. Om het gas te kopen hadden de buitenlanders Nederlandse guldens nodig en dat betekent dat de vraag naar guldens toeneemt. De koers van de gulden gaat daardoor omhoog. Dit maakt Nederlandse producten duurder en dit is weer slecht voor de overige exporterende industrieën. De gasexport had op die manier het exportpakket kunnen gaan domineren. De naam voor dit fenomeen is zelfs “The dutch disease”. In Nederland is de schade beperkt gebleven. Tegenwoordig zitten we in de euro en daarom is het effect op de wisselkoers minder groot.
Een ander bekend voorbeeld is Noorwegen. Zij hebben ook olie gevonden en zij hebben ervoor gekozen om de opbrengsten te beleggen in de economische structuur. Ook hier zijn de opbrengsten ten opzichte van de rest van de rest van de economie nooit heel groot geworden. In Nigeria zijn de gevolgen anders geweest. Voor de vondst van olie hadden zijn een redelijk goede export van landbouwproducten. Dit is ook een soort export waar de hele bevolking van meeprofiteert. Na de vondst van olie is deze export echter helemaal weggedrukt door de olie. En de olievondsten zijn grotendeels opgeëist door de corrupte regering. De olie-industrie leidde niet tot veel werkgelegenheid onder de bevolking. Er ontstond dus een hele andere situatie dan voor de vondst van olie.
Zal Canada ook last krijgen van de “Dutch disease”. De omstandigheden zijn nu anders dan jaren terug. In het grootste deel van de landen heeft de olieproductie gepiekt. Canada is dus een buitenbeentje omdat zij een grote oliereserve heeft en de mogelijkheden om de productie uit te breiden. Verder is te verwachten dat de olieprijs hoog zal blijven. Dat betekent een grote vraag naar de Canadese munt en een hoge wisselkoers. Daardoor is het goed mogelijk dat een relatief groot deel van de Canadese export uit olie gaat bestaan.
De vraag is hoe de andere exporterende industrieën zullen reageren op deze hoge koers. Wat dat betreft zijn de tijden ook verandert. Het is voor bedrijven veel eenvoudiger geworden om de productie te verplaatsen. Als het makkelijker is om buiten Canada te produceren dan kunnen de bedrijven de productie redelijk snel verplaatsen om vervolgens vanuit een ander land dezelfde producten te verkopen. Als een Candees bedrijf goederen verkoopt aan Frankrijk en dit word moeilijker door de hoge wisselkoers dan kunnen ze bijvoorbeeld besluiten om naar de VS te verhuizen. Dan kunnen ze van daaruit hun goederen naar Frankrijk en andere exporteren. Of ze kunnen naar een opkomende economie vertrekken. Een dergelijke ontwikkeling zou de economie afhankelijk maken van een enkel product.
Een probleem van een hele andere orde is de impact op het milieu van deze olie. De ontginning van teerzand is een zeer vuile industrie. Ten eerste liggen deze teerzanden momenteel in mooie natuurgebieden. Juist omdat er teerzand is was het voorheen niet aantrekkelijk om er te wonen. Dit land was dus voor de start van de teerzandwinning redelijk onontgonnen. Grote delen van natuurgebieden worden nu vernietigd om deze productie mogelijk te maken. Verder komen bij de het winnen van olie uit teerzand veel meer schadelijke stoffen vrij dan bij de winning in bijvoorbeeld het Midden-Oosten.
Canada zal een andere rol gaan spelen in de wereldeconomie als de olieproductie daar aantrekt. Olie zal een grotere rol gaan spelen in de export. Het is de vraag hoe Canada om zal gaan met deze veranderingen. Grondstoffen zullen de komende tijd naar mijn mening een steeds belangrijkere rol gaan spelen in de economische ontwikkelingen.
Berichten
Op Wiki wordt mijn vermoeden bevestigd: "De industriesector is relatief minder belangrijk in Canada". Ik zag (en zie) Canada namelijk voor me als een hout-exporterend land. En dat is toch een tak van sport die je niet zo makkelijk naar het buitenland verplaatst.
BeantwoordenVerwijderen85% van de export draait overigens op de VS. Die zullen zeer zeker ook geïnteresseerd zijn in het teerzand, dat alleen in een bepaalde regio te vinden is. Inderdaad een zeer smerige boel (na afloop), waar leven niet meer denkbaar is.
Ik voorzie geen Dutch Disease, met name omdat olie wordt afgerekend met... US Dollars en niet met de Canadese. Dat zou betekenen dat de Canadezen met een stapel Mickey Mouse geld komen te zitten, tenzij ze natuurlijk glashard Canadese dollars gaan eisen.
Of dat echter goed zal zijn voor de handelsbetrekkingen tussen Canada en de US?
Met verhandeling van de olie in USD is het risico op Dutch Disease nog niet weg. Door de hoge productiviteit van de oliesector kunnen in die sector hoge lonen betaald worden. Dit leidt tot een algemene opwaarste druk op lonen door verdringing van arbeid uit de andere sectoren. Daarnaast zal het binnenlands spenderen van de olieopbrengsten leiden tot hogere prijzen en dus lonen. Cruciaal is dat de Canadese staat de windfall profits (is daar ook een goed NL woord voor?) uit de olie investeert in de economische infrastructuur inclusief onderwijs en niet verjubeld zoals in NL is gebeurd.
BeantwoordenVerwijderen@Ron Bedankt voor de toevoeging. Houtindustrie is inderdaad niet makkelijk te verplaatsen. Bij een hogere koers kan er wel sprake van zijn dat het moeilijker wordt om dit hout te verkopen.
BeantwoordenVerwijderenAls de VS in dollars betaald kan er toch een dutch disease ontstaan. Deze Canadese bedrijven hebben geld nodig om lonen te betalen etc. Daarvoor zullen ze de dollars omruilen voor Canadese dollars. Dat zorgt dan alsnog voor een stijgende koers. Het is natuurlijk ook mogelijk om, zoals China doet, een deel van deze dollars in een kluis te stoppen. Dan zal de koers niet of minder stijgen. Maar dan zit je dus met een voorraad dollars waar je niets mee kan.
@Marcel Je kwam daar met de case van Nigeria en zei, dat de olie daar het land geen goed heeft gedaan. Maar hoe zou dit zijn geweest als de staat geen olie inkomsten opgeeist zou hebben? Wat voor effect zou dit op de Nigeriaanse economie gehad hebben? En op de verschillen? Zou je dan rijke oliesheiks hebben tegenover een arme plaatselijke bevolking? Of zou het oliegeld juist meer de rest van de lokale economie ten goede komen?
BeantwoordenVerwijderenHoe zou jij tegen de situatie aankijken, waarbij het overheidsbedrijf NAM (Nederlandse Aardgas Maatschappij) aardgas wint en de overheid uit die inkomsten al haar uitgaven (denk aan politie en rechterlijke macht) financiert. Er is verder geen sprake van gedwongen belastingen. Zou een dergelijke situatie verenigbaar zijn met het libertarisme? Er is immers geen sprake van gedwongen belastingen?
Over Noorwegen wordt geschreven: "Ook hier zijn de opbrengsten ten opzichte van de rest van de rest van de economie nooit heel groot geworden." Het tegendeel is waar: Deze week werd bekent dat het oliefonds zojuist 3.000 miljard kroon is voorbijgegaan, oftwel ca 250 miljard EURO. En dat voor een landje met 4,2 mln inwoners. . . . http://e24.no/makro-og-politikk/article3863272.ece
BeantwoordenVerwijderen@Anoniem De staat heeft haar macht misbruikt in Nigeria. Als zij dat niet had gedaan dan is dat zeker geen garantie dat anderen dat niet doen. Indien eigendomsrechten goed worden beschermd had de situatie heel veel beter geweest voor de bevolking. Dan was de oliewinning niet ten koste gegaan van de bevolking.
BeantwoordenVerwijderenDe situatie die jij voorstelt ten aanzien van een overheid die rondkomt van de aardgasbaten is verenigbaar met het libertarisme. Er is dan een hele kleine overheid (minarchie). Die heeft als enige taak het beschermen van eigendomsrechten. Daarvoor is er inderdaad wat politie en een rechterlijke macht nodig.
@Anoniem De oliewinning beslaat 20% van het BBP van Noorwegen. Dat is een hele andere verhouding dan je ziet in heel veel Petrostaten. Daar bestaat vaak meer dan de helft van het bbp uit olieinkomsten.
BeantwoordenVerwijderenMaar voor Noorwegen is het ook lastig om geen eenzijdige petrostaat te worden. Het is een aardige case om te bestuderen omdat ook daar de andere sectoren dreigen onder te sneeuwen.