Basel III

De nieuwe normen voor banken zijn uit. Ze zullen in de toekomst meer eigen vermogen aan moeten houden. Als alles gelijk blijft dan betekent dit dat banken minder uit kunnen lenen. Maar alles blijft niet gelijk. Het is de taak van de centrale bank om de geldhoeveelheid gelijk te houden en dus zullen ze voldoende maatregelen nemen om te voorkomen dat de kredietverlening inzakt. Er is heel veel mist ten aanzien van dit onderwerp en paniek en onduidelijkheid regeert.

 

De hoofdlijn om hier vast te houden is dat de kredietverlening bij banken gelijk opgaat met de groei van de geldhoeveelheid. Geld wordt in omloop gebracht in de vorm van leningen. De centrale bank heeft als taak om er op toe te zien dat de geldhoeveelheid en dus de kredietverlening jaarlijks gestaag blijft groeien. Elk jaar willen ze de groei van de geldhoeveelheid minstens gelijk op laten gaan met de economische groei om prijsdalingen te voorkomen. En centrale banken hebben voldoende instrumenten om de geldhoeveelheid te te laten groeien.

 

Hogere eisen aan het eigen vermogen betekenen in theorie dat banken minder uit kunnen lenen. Maar dit zou ook betekenen dat de groei van de geldhoeveelheid afneemt of zelfs krimpt. In de praktijk betekent het dus dat de centrale bank iets meer zijn best moet doen om de kredietverlening toch te laten groeien. De hindernis die nu wordt opgeworpen is het eigen vermogen van de banken. Om de groei van de geldhoeveelheid te garanderen zal het eigen vermogen van banken flink toe moeten nemen. Het eigen vermogen stijgt door uitgifte van aandelen of doordat er winst wordt gemaakt. De centrale bank moet er dus voor zorgen dat de banken meer winst maken om te voorkomen dat de geldhoeveelheid krimpt. Dit is weer noodzakelijk om deflatie te voorkomen, want dat is de vijand van de centrale bank. Basel III wordt gepresenteerd als een maatregel om de  discipline van banken te verhogen. Als ik kijk naar de ontvangst van dit akkoord dan kan ik niet anders zeggen dat dit een briljant stukje PR is. Dankzij Basel III moet de centrale bank ervoor gaan zorgen dat de banken meer winst maken om de doelstelling van gestage geldgroei vast te houden.

 

Heeft de centrale bank de mogelijkheden om de winsten van banken te vergroten? De eerste eenvoudige mogelijkheid is het verlagen van de rente. Banken kunnen dan goedkoop geld aantrekken en dit kunnen zij vervolgens veilig uitzetten in de vorm van staatsobligaties. Een nagenoeg risicovrije operatie die veel geld opbrengt. De komende tijd is er ook nog eens een fors aanbod van staatsobligaties dus deze twee vallen heel mooi samen. De overheden hebben de beschikking over goedkoop geld en de banken maken winst waardoor ze kunnen voldoen aan de eisen die worden gesteld aan het eigen vermogen. Wederom briljant dat je dit kan verkopen als een verbetering voor de burgers.

 

Verder zijn er nog meer mogelijkheden om het eigen vermogen te vergroten. Het eigen vermogen van een bedrijf staat namelijk niet zo vast als wel eens gedacht wordt. Veel van de hefboom vindt niet plaats binnen het bedrijf zelf, maar wordt veroorzaakt door de aandeelhouders. Dit zie je op het moment dat aandeelhouders geld lenen om aandelen te kopen van een bedrijf. Stel dat je alleen kijkt naar het bedrijf dan zou je kunnen concluderen dat het bedrijf een solvabiliteit heeft van 30%. Maar de verschaffers van dit eigen vermogen hebben ook weer geleend om het bedrijf van eigen vermogen te voorzien. Kijk je er op hoger niveau naar dan zie je dus een veel grotere hefboom. Bij een een bank is er nog de extra dimensie dat deze geld kan lenen aan mensen om aandelen te kopen bij diezelfde bank. Nemen dergelijke praktijken grotere vormen aan dan spelen ze wel degelijk een grote rol tijdens een recessie. Mensen die op zoek zijn naar meer winst zijn erg creatief. Het is uitermate lastig en misschien wel onmogelijk om regelgeving te maken die op al deze gaten inspeelt.

 

Een groter eigen vermogen voor banken zorgt er voor dat ze minder snel failliet zullen gaan. Dit zorgt ervoor dat in tijden van kredietexpansie de financiële markten minder snel verrast zullen worden door een neergang. De periode van expansie kan langer worden doorgezet door deze constructie. De mogelijkheden om nog gevaarlijker producten aan te bieden en nog hogere risico’s te nemen ligt daardoor op de loer. Afdwingen van grotere buffers maakt het ook mogelijk om grotere risico’s te nemen. Er zullen natuurlijk regels komen om dit te voorkomen. Maar onderschat de creativiteit van de banken niet. Zolang er een centrale bank is die structureel de geldhoeveelheid veel sneller laat groeien dan de economische groei blijven de problemen dichterbij komen.

 

Het Basel III akkoord geeft naar mijn mening niet de zekerheden die het belooft te geven. Het geeft een aura van zekerheid en dat maakt het een sterk wapen voor de pr van de financiële wereld. Maar de drijvende kracht achter de kredietverlening blijft de centrale bank die er altijd voor zal zorgen dat de kredietverlening blijft groeien. Zijn er wat obstakels dan betekent dat slechts dat de centrale bank meer middelen in de strijd moet gooien om de kredietexpansie weer op gang te krijgen. Deze maatregelen zorgen er ook voor dat een ongewenste onderbreking van de kredietexpansie minder snel op zal treden. De schuldenlast stijgt nog altijd sneller dan het inkomen en zal dat blijven doen. De verhouding schuld tot BBP wordt daardoor steeds ongunstiger.

 

Basel III is de zoveelste om met regels te proberen tegen de stroom in te zwemmen. Je kan politie inzetten om het aantal inbraken te voorkomen. Maar als de opbrengst van een inbraak stijgt zal je steeds meer politie in moeten zetten. Een sterke behoefte aan controle die leidt tot steeds meer regels. Dit wordt gecombineerd met een overschatting van de effectiviteit van regelgeving. Slecht gedrag wordt beloond en de oplossing is niet om de beloning te stoppen, maar om de straffen en het aantal regels te verhogen. Dit blijft een eindeloze strijd.

Tags: centrale banken,financiele markten,geldschepping