woensdag 14 juli 2010

Boekbespreking: wat heeft de overheid met ons geld gedaan?

Dit kleine helder geschreven boekje is geschreven door Murray Rothbard en geeft helder weer wat geld is, wat het zou moeten zijn en wat het is geworden. Het boekje had ook kunnen heten “alles wat u ooit wilde weten over geld maar niet durfde te vragen”.

Dit is één van die bewijsstukken waaruit blijkt dat er wel degelijk mensen waren die de kredietcrisis aan zagen komen. Het boekje begint met uit te leggen wat geld nu eigenlijk is en hoe het is ontstaan. Dat lijkt wellicht voor de hand liggend, maar in het huidige klimaat gaat men ervan uit dat de uitgifte van geld vanzelfsprekend een taak is van de overheid. Rothbard geeft helder aan hoe geld als vanzelf ontstaat en dat pas later de overheid ingrijpt in dit proces.

Vervolgens gaat hij in op de mogelijke vormen van overheidsinterventie in de voorziening van geld. Hij sluit af met een historische analyse waarin hij laat zien hoe het monetaire beleid zich heeft ontwikkelt van een gouden standaard tot de val van Bretton Woods. Jesus Huerta de Soto verzorgt een voor en nawoord om het boekje in de huidige tijd te plaatsen. Deze historische analyse geeft goed aan hoe de weg naar de huidige crisis is verlopen.

Het Rothbard instituut heeft dit werk vertaald naar het Nederlands. Ik had het reeds eerder in het engels gelezen en heb het nu herlezen om deze editie te bespreken. Het viel me weer op hoe helder het geschreven is en hoe actueel het nog steeds is.

Vooral het besef dat het huidige monetaire stelsel een opeenstapeling van historische fouten is is een belangrijke les die je uit dit boekje kunt trekken. Na het lezen zal duidelijk zijn dat de opbouw naar de huidige crisis niet over één nacht ijs is gegaan. Dat is een proces geweest van vele jaren waarin er steeds weer gesleuteld werd aan de financiële markten. Het gevaar van centrale banken en het ruime monetaire beleid dat zij over het algemeen voeren is al lang bekend. Vanaf het begin van de centrale banken wordt er al voor gewaarschuwd.

Maar nog steeds klinkt het geluid dat niemand de kredietcrisis aan heeft zien komen. Nadat je je verdiept hebt in de juiste bronnen kun je je eigenlijk alleen maar verbazen dat het nog zo lang goed is gegaan. Hoe kun je toch vol blijven houden dat niemand het aan heeft zien komen. Als er al honderd jaar lang geluiden zijn dat de genomen monetaire beslissingen op termijn niet houdbaar zullen zijn. Niet alleen werd de crisis voorspeld. Ook de oorzaken van de crisis en het verloop werden al van tevoren uitgetekend. Wat niet voorspelbaar was en is, is de reactie van de overheid. Wat zullen ze de komende tijd weer bedenken om de problemen nog een paar jaar vooruit te schuiven?

Dezelfde mensen die de nu verkondigen dat niemand de crisis aan zag komen snappen nu nog steeds niet wat de kredietcrisis eigenlijk is. Zij denken dat de economie aan het herstellen is en dat de crisis achter ons ligt. Het tegendeel is waar. De kredietcrisis is het resultaat van jarenlang wanbeleid en deze crisis is zeker nog niet over.

Voor degenen die meer willen begrijpen van de monetaire economie is dit boekje een aanrader. Het is duidelijk en toegankelijk geschreven. Het is leesbaar voor degenen met weinig economische achtergrondkennis. Maar ook voor de afgestudeerde econoom is het een aanrader. Ook voor hen is er nog heel wat nieuws te lezen. Menig afgestudeerd econoom heeft nog nooit iets gelezen over de mogelijkheid van private voorziening van geld. En dit terwijl het in het verleden goed heeft gefunctioneerd. Een beter begrip van wat geld is en wat de overheid met geld doet kan heel verhelderend zijn.

Het boekje kost slechts een tientje en is te bestellen bij bol.
http://www.bol.com/nl/p/nederlandse-boeken/wat-heeft-de-overheid-met-ons-geld-gedaan/1001004006421427/index.html

17 reacties:

  1. Slappe ZuigvisJul 14, 2010 12:07 AM
    Leuke bespreking Marcel. WHDOMOGG is het eerste boek (in het Nederlands) dat ik met betrekking tot algemene economie heb gelezen. De vertaler, Tuur Demeester, heeft naast de vertaling ook een stuk geschreven waarin hij de mechanismen van hyperinflatoire periodes in de directe geschiedenis (Franse tijd, etc) bespreekt. Een zeer toegankelijk stuk dat te downloaden is via http://rothbard.be/artikels/280-de-belangrijkste-geschiedenisles-die-je-nooit-kreeg

    Via rothbard.be is ook WHDOMOGG als pdf gratis te downloaden.

    Ten slotte: als iemand nog een klein, toegankelijk boek wil lezen over de alternatieve motivatie van libertarisme, raad ik "Inclined to liberty" aan.
    BeantwoordenVerwijderen
  2. Ook op http://mises.org/money.asp kan je het originele boek in pdf downloaden.

    Overigens kan je op deze site vele economische boeken (geïnspireerd door de Oostenrijkse school) vinden, kijk maar op http://mises.org/books

    Ik zet 'm meteen op m'n ereader, dat wordt 't volgende boek dat ik lees :-)
    BeantwoordenVerwijderen
  3. Zouden we niet een email actie kunnen doen en alle volksvertegenwordigers in de 2e kamer kunnen vragen kort uit te leggen wat de kredietcrisis volgens hun was en waarom banken kennelijk geen krediet meer hadden.

    Ik denkt dat je schrikt als je de reacties naast elkaar zou zetten. (als er reacties komen).

    grtjes,
    vic
    BeantwoordenVerwijderen
  4. @Vic Leuk idee. Ik denk inderdaad dat het schrikken word. Ik heb het vermoeden dat politici zichzelf toch wel zien als filosoof-koninkjes die in hun wijsheid het domme volk zullen sturen. Maar ik vermoed dat menig politicus zijn eigen kennis overschat. Het zou niet minder erg zijn als ze het niet weten en daarvoor uitkomen. Maar nu is het zo dat ze zelf niet eens doorhebben dat ze het niet weten. Dat is de meest gevaarlijke vorm van onwetendheid.
    BeantwoordenVerwijderen
  5. @marcel: Ik ben 8 jaar gemeenteraadslid geweest. je hoeft mij niks te vertellen :) ik vrees dat als we de mail uit zouden sturen met de open vraag zoals ik 'm geformuleert heb dat iedereen terug stuurt dat "'t de schuld van de V.S en de graai-cultuur is."

    maar misschien moeten we de vraag specificieeren en tweede kamer vragen om hun standpunt over "fractioneel bankieren"? en wat volgens hun de relatie is tussen deze praktijk en de kredietcrisis.
    BeantwoordenVerwijderen
  6. Slappe ZuigvisJul 14, 2010 04:21 AM
    Hallo, jullie hebben toch die antwoorden gelezen op de libertarische vraag op 12vragen.nl (ofzo)? Kwam daar wat zinnigs uit? Dacht het niet.
    BeantwoordenVerwijderen
  7. http://www.vrijspreker.nl/wp/2010/05/stem-gevraagd/

    -sz
    BeantwoordenVerwijderen
  8. Hier kan je hem in het nederlands downloaden ;)

    http://rothbard.be/boeken/105-geld-rothbard
    BeantwoordenVerwijderen
  9. @slappe,

    Ja bij deze gelezen. maar dat was ook een slappe vraag zeg... de reclame code commissie is inderdaad zelf regulerend orgaan. En zelfs als dat het niet was komt het akelig dicht in de buurt bij oproepen tot strafbare feiten.

    @ all

    Tevens beperkt het nut van begrip van fractioneel bankieren en de kredietcrisis zich niet tot libertarische droomers, maar is het ook nuttig en noodzakelijk dat bijvoorbeeld socialisten begrijpen hoe de vork in de steel steekt.

    Immers alles draait slechter met een disfunctioneel monetair systeem. Zowel een sociaal-democratie als een markteconomie hebben gezond geld nodig. (zelfs een marxistische staat heeft er baat bij)

    Een kleine campagne om onze parlementariers aan te zetten de kredietcrisis beter te begrijpen heeft meer kans van slagen omdat:

    (1) politici van alle kleuren baat hebben bij meer begrip

    (2) het in het algemeen belang is dat we een meer gedegen monetair systeem krijgen

    grtjes
    Vic
    BeantwoordenVerwijderen
  10. Vic,

    Ik ben een voorstander van je idee maar ik denk niet dat je heel veel succes zult behalen. De verwijzing naar die vragen aan politici ging niet om de inhoud van de vragen maar de inhoud van de antwoorden. Ik ben benieuwd of kamerleden "flauwekul van een marginale groep nep-economen" wel aan willen horen.

    -SZ
    BeantwoordenVerwijderen
  11. @SZ,

    Was het maar flauwekul. Ik zal volgende week is kijken wat ik kan doen om de boel uit te sturen. Als iemand suggesties heeft voor exacte vraagstelling. SHARP please. gooi het in dit blog svp.

    waar de overheid nu mee komt is toch vaak steeds weer stimuleringen om meer te lenen:
    http://www.fd.nl/artikel/17522818/steunpakket-mkb-maak

    terwijl juist dat lenen de oorzaak is van de kredietcrisis. :(
    BeantwoordenVerwijderen
  12. @Vic Uit je reactie begrijp ik dat je politici tot inkeer wil brengen. Graag wil ik dat je nadenkt over de volgende vraag. En denk nog even niet na over consequenties of alternatieven, maar probeer eerlijk antwoord te geven op de vraag.

    "Is het mogelijk dat door politici macht en geld te geven we uit de huidige problemen zullen komen. Of beter gezegd, zal door politici de macht te geven ons geld af te nemen en ons regels op te leggen het probleem worden opgelost. En nu zal er bij gelegenheid best een succesje gescoord worden, maar ik bedoel het totale effect van alle politieke beslissingen. Zal dat uiteindelijk positief uitpakken?"

    En nogmaals laat je bij het antwoord niet afleiden door de gevolgen van je antwoord. De neiging is namelijk snel om de vraag te ontwijken en terug te komen met de vraag wat mijn oplossing dan is. Maar ik hoef geen oplossing te hebben. Als je op een ravijn afrijdt en je weet dat als je doorrijdt dat je de afgrond inrijdt. Is het dan reël om te stellen "ja, maar ik weet niet hoe ik anders aan de overkant moet komen dus ik rij toch maar door."

    Zal het netto-effect van politici positief zijn? Heeft het zin om politici geld en macht te geven? Betrek zoveel mogelijk factoren in je overweging. De omvang van de problemen, de menselijk natuur, het politieke krachtenveld enzovoort. Ik ben benieuwd naar je antwoord. (ook anderen mogen uiteraard reageren).
    BeantwoordenVerwijderen
  13. Hoi Marcel,

    (a) de email-actie. Ik heb een lijstje van email-adressen van de kamercommissie financieen samengesteld. als je nog kan helpen met de vraag sharp krijgen (als economie leraar!!)... graag.

    (b) je snijdt nog al een onderwerp aan. of het netto-effect van politici positief is hangt af van met welk ander scenario je het vergelijkt. je kan een netto-effect van scenario A niet beoordelen zonder naar de uitkomsten van andere scenarios te kijken. Ik zal je vraag echter niet omzeilen en zeggen: Geld geven hoeft niet, Macht geven wel. Ik ben er heilig van overtuigd dat gropen met weinig organisatiekracht (kracht*aantal) worden geparisiteert door beter georganiseerde groepen. Organisatie op schaal vereist pyramide-vormige structuren, CEO's, politici, leidinggevenden zijn een noodzakelijk kwaad. Echter ik denk dat een groep efficienter kan opereren als ze haar management/overheid mean & lean houdt.

    grtjes
    vic
    BeantwoordenVerwijderen
  14. Nog even in navolging op de opbrengsten van politici.... ik denk dat er met zoveel zaken een optimum voor is.

    Scenario 1. Geen politici.
    Scenario 2. Gemiddeld aantal politici
    Scenario 3. Veel politici

    Scenario 1 is negatief omdat anarchie en uitbuiting door naburige groepen op de loer ligt. (door zwakke organisatie)

    Scenario 2 weet de gevaren van scenario 1 en scenario 3 te vermijden en is dus optimaal. Small government.

    Scenario 3 zorgt voor zoveel rompslomp en uitbuiting van de niet-politici binnen de groep om de kolos van de overheid in leven te houden dat dit scenario akelig lijkt op scenario 1 alleen is de overheerser nu van binnen uit gekomen.

    grt
    vic
    BeantwoordenVerwijderen
  15. @Vic Waar staan de vragen? Onderaan de pagina staat mijn mailadres als je ze liever mailt.

    Je geeft aan dat je scenario twee prefereert. Hoe kom je daar? Hoe breek je door de politieke druk om meer uit te geven en meer te regelen heen. Het aantal mensen dat geld wil van politici levert toch altijd veel meer druk dan de mensen die zijn voor het verkleinen van de overheid. Let op want momenteel hebben ze het over bezuinigen en dat is wat anders dan het verkleinen van de overheid.

    Hoe kom je van drie naar twee en hoe voorkom je dat je van twee naar drie gaat? Dat is een vraag die beantwoord moet worden om het effect van politici positief te beoordelen binnen het huidige kader.

    Als de regeringsvorm die we nu hebben noodzakelijkerwijs leidt tot scenario drie dan hebben de politici een negatief effect. Dan zul je buiten het kader moeten zoeken naar mogelijke oplossingen. Is het huidige systeem wel een haalbaar alternatief? Ligt de oplossing binnen dit systeem of moeten we buiten de kaders kijken?
    BeantwoordenVerwijderen
  16. Even heel korte reactie terug.

    De vraag die ik semi-geformuleert had hier boven was eigenlijk deze: "Weet u wat fractioneel bankieren is? en zo ja wat is volgens u de relatie tussen fractioneel bankieren en de kredietcrisis?"... wat denk jij mooi sharp, kort? of?

    Even over de scenarios van (1)anarchie-(2)small government-(3)collectivisme/big government...

    Heel kort door de bocht voorkom je van 2 naar 3 te gaan door hoeveelheid stemrecht te koppelen aan hoeveelheid betaalde belastingen.

    Hoe je van 3 terug naar 2 komt weet ik niet. :) i think we are fucked. so to speak.

    En ja je moet nooit je gedachten binnen de kaders houden.... maar pas op dat je niet zo revolutionaire ideeen verzint dat de "invoeringskosten" zo hoog worden dat ze voor de eerste generaties negatiever uitpakken dan het bestaande systeem. tevens ben ik heel wantrouwend over ideeen niet gradueel ingevoerd kunnen worden maar enkel door volledige systeem-change.

    Maar over buiten de kaders kijken gesproken. Waarom het systeem veranderen? als je ook een nieuw systeem er naast kan opzetten? :)

    groetjes en veel plezier met vakantie!
    vic
    BeantwoordenVerwijderen