Als je leent van jezelf kun je dan je eigen schulden kwijtschelden?

De overheid kan nu geld lenen bij de ECB. Dat betekent dat er aan geld geen gebrek meer is. Een nadeel is dat daardoor de staatsschuld wel ernstig oploopt. Maar het is natuurlijk denkbaar dat de ECB deze schulden kwijtscheldt als het echt slecht wordt. Zelf denk ik dat ze het iets meer zullen proberen te verhullen. Je kan dan denken aan het eindeloos herfinancieren van de schuld. Het nadeel van echt wegstrepen van de schuld is dat beleggers argwanend worden. Nadeel van herfinancieren is dat de staatsschuldquote hoog blijft. De rentebetalingen zijn in dit geval geen nadeel. Deze rente is winst voor de centrale bank en deze winst wordt weer uitgekeerd aan de staat. (Als je geld aan jezelf uit gaat lenen loop je tegen hele vreemde gedachtenkronkels aan).

Ten aanzien van de geldhoeveelheid is het niet gelijk zo dat de geldhoeveelheid afneemt als de overheid haar eigen schuld aan zichzelf kwijtscheldt. Al dat geld is al in omloop gebracht. Stel de overheid leent van de centrale bank (eigenlijk van zichzelf dus). Van dat geld bouwen ze een kantoorpand. De projectontwikkelaar krijgt geld in handen en dat wordt weer uitgekeerd aan de leveranciers en de medewerkers. Er is op deze manier extra geld in omloop gebracht. Als de centrale bank nu zegt dat de overheid niet hoeft terug te betalen dan is het geld nog steeds in handen van de burgers. Een andere manier om er tegen aan te kijken is zonder centrale bank. Stel dat de overheid zelf geld op haar bankrekening kan zetten. Ze kan dan geld in omloop brengen zonder dat ze schulden hoeft te maken. Als de centrale bank obligaties koopt en die hoeven vervolgens niet te worden terugbetaald dan is dat hiermee te vergelijken.

Maar in principe is er dus voor de overheid geen direct probleem. Dan nog blijft dus vraag staan of de overheid hiermee wegkomt. In hoeverre wordt de burger hierdoor geschaad en wat kan hij hiertegen doen? Geldschepping gaat naar mijn mening vooral om de veranderingen die
optreden in de eigendomsverhoudingen. Of zoals anders gezegd, er is sprake van diefstal. Dit wordt veroorzaakt doordat geldschepping op korte termijn (en die blijft voortduren als de geldschepping ook voortduurt) voor lagere rente zorgt. Op iets langere termijn zal het zorgen voor inflatie. De reële rente zal dus afnemen en daarmee neemt
het rendement op allerlei spaarpotjes af. Degenen die schade oplopen zijn vooral de gepensioneerden want die
hebben veel spaargeld. Een zelfde verhaal zou ook op kunnen gaan voor andere verzekeringen, want al deze spaarpotjes worden minder waard of hebben een lager rendement. De premies moeten vervolgens omhoog en uitkeringen omlaag. Er is iets gestolen, maar het zal veel mensen niet duidelijk zijn wat er gestolen is.

Een ander sluipend effect is dat de overheid niet afgerekend wordt op de gevolgen van het eigen beleid. Centrale banken zijn heel vaardig in het besturen van de financiële markten. Gevolg hiervan is dat de gevolgen van een te grote overheid die teveel geld uitgeeft naar voren geschoven worden. We zitten niet in Zimbabwe want daar hebben ze monetaire financiering uit de hand laten lopen. In Europa gaat het
veel gecontroleerde en geraffineerder. De inflatie uit zich vooral op de financiële markten en veel minder in de reële markten. De inflatiecijfers zijn echter vooral gebaseerd op de dagelijkse boodschappen. Voor de gewone burger is de inflatie vooral te merken aan de hogere huizenprijzen. Maar de huizenprijzen worden niet meegenomen in de inflatiecijfers. De gevolgen van de geldschepping blijven daardoor lang buiten de inflatiecijfers. Dit maakt het opschuiven van problemen nog makkelijker.

De overheid kan nu dus groeien zonder geconfronteerd te worden met de volledige gevolgen hiervan. Er zijn wel wat nadelen, maar een deel van de ellende is vooruit geschoven. Ze kunnen daardoor net even meer uitgeven dan verstandig is. En die beetjes stapelen op. Na tientallen jaren vooruitschuiven komt het einde in zicht.

Voor de komende jaren is mij niet duidelijk hoe lang dit nog goed zal gaan. De financiële markten vertonen de nodige barsten. En ook de productie wil niet echt lekker aantrekken. Het herstel als daar al sprake van is, is uitermate twijfelend. En om de bult problemen die vooruit geschoven is de baas te kunnen moet de economie eigenlijk flink aantrekken. Dat gaat niet gebeuren en dan is er ook nog sprake van een vergrijzingsgolf. En de verstikkende gevolgen van de groeiende overheid op de concurrentiepositie kunnen momenteel nog nauwelijks gemaskeerd worden door alle kunstgrepen. Het vooruitschuiven is nog niet ten einde, maar het einde komt wel in zicht.

De overheid is dus heel goed in staat om de nadelige gevolgen van de geldschepping vooruit te schuiven. Er wordt gezegd dat de gereedschapskist leeg is, maar dat werd eerder gezegd en toen werden we verrast door toch weer nieuwe oplossingen zoals het opkopen van staatsobligaties door de ECB. Wellicht wordt er in de toekomst nog meer uit de hoge hoed getoverd. Bijvoorbeeld dat de centrale banken staatsschuld gaat kwijtschelden. De creativiteit van centrale banken en overheden is erg onvoorspelbaar. Zeker als de nood hoog is kunnen allerlei maatregelen die nu nog ondenkbaar zijn denkbaar worden.

Maar het leidt alleen maar tot uitstel en niet tot oplossingen. Het meest onzeker is de situatie voor de gepensioneerden. Al het gegoochel op de financiële markten raakt hen het meest. De productieven kunnen altijd nog emigreren als het echt mis gaat in Nederland en de Eurozone. Het is zeker niet uitgesloten dat talent de komende jaren liever een carrière buiten de Eurozone gaat zoeken. Dit maakt het draagvlak voor de inactieven alleen maar kleiner. Meer en meer dringt bij mij het besef door dat de politiek het probleem niet op gaat lossen. De politici geld en macht geven geeft meer problemen dan het oplost. En dat is wel wat er nu gebeurt, bij elk probleem vragen en krijgen de politici meer geld en macht. En de problemen worden daardoor steeds groter. Het is tijd om te zoeken naar alternatieven. Er komt een moment dat de overheden er niet meer in slagen om alle balletjes in de lucht te houden.

Tags: geldschepping,kredietcrisis,centrale banken