Krijgen onze kinderen nog wel onderwijs?

In een stelsel met geprivatiseerd onderwijs zijn er terecht zorgen of het onderwijs toegankelijk zal zijn voor iedereen. Deze zorg is niet terecht omdat het in dit geval gaat om privaat onderwijs, maar deze zorg is terecht in elk onderwijssysteem. 
Is onderwijs een basisbehoefte? Onderwijs is noodzakelijk voor het verkrijgen van inkomen en inkomen is noodzakelijk om je basisbehoeften te vervullen. Dus voor zover onderwijs noodzakelijk is om een inkomen te verkrijgen op het bestaansminimum zou het opgevat kunnen worden als een basisbehoefte. En vanuit die optiek is de zorg of iedereen voldoende onderwijs krijgt dan ook terecht.

Kunnen we onderwijs opvatten als een recht? Het recht op onderwijs is een opvatting die mensen makkelijk aanhangen. Toch is het niet correct om te spreken van een recht op onderwijs. De valkuil zit er hem er in dat hier het recht van de één de plicht van de ander is. Bepaalde mensen zullen moeten zorgen voor het onderwijs van de andere personen. Daarin is het duidelijk anders dan het non-agressie principe. Daarbij mag niemand geweld initiëren tegen anderen. Dit is een recht dat voor iedereen gelijk is, los van tijd en omstandigheden. 
Als er zoiets is als een recht op onderwijs dan mag ieder aankloppen bij een school en onderwijs eisen. De school is dan verplicht om te leveren. De docenten moeten dan lessen verzorgen. Hebben deze mensen dan ook weer recht op inkomsten? Waarschijnlijk wel en dan komen de kosten terecht bij de belastingbetaler. Hier is het recht van de ene dus de plicht van de ander. Dergelijke “rechten” kun je nooit los van tijd en plaats toepassen. Er moeten immers wel genoeg docenten en schoolgebouwen zijn. En er moeten voldoende mensen zijn die deze kosten kunnen betalen. Dit is dus geen recht dat te allen tijde opgeëist kan worden en dan is er strikt genomen geen sprake van een recht. Wel is het zo dat de meeste mensen het wenselijk vinden dat onderwijs laagdrempelig is en voor een ieder toegankelijk.

In een private situatie wordt het onderwijs een stuk eenvoudiger. Voor het geven van basisonderwijs hebben we voornamelijk een docent nodig. Verder heeft deze een ruimte nodig en wat materialen. En dat is het eigenlijk wel. We kunnen er heel wat van maken, maar het geven van onderwijs is niet heel ingewikkeld. De docent zal een salaris van gemiddeld 30.000 euro per jaar ontvangen. Verdeeld over dertig kinderen betekent dat 1000 euro per jaar. Laten we nog wat kosten voor materialen en huisvesting meenemen en uitgaan van 2500 euro per jaar per kind. Dit is ook een bedrag waarvoor in Nederland wel onderwijs is aangeboden op de Iederwijs scholen. Nu kun je het natuurlijk niet eens zijn met deze vorm van onderwijs. Maar een andere filosofie verhoogt de kosten niet. Deze scholen hadden personeel en huisvesting en dus alle mogelijkheden om goed onderwijs te geven. Een bedrag van 2500 euro per jaar is voor de meesten niet een heel hoog bedrag. Zeker als je bedenkt dat de belastingen ook omlaag kunnen als onderwijs in private handen is. Dit bedrag is lager dan iemand met het minimumloon in één jaar aan belastingen betaalt.

Dan is het natuurlijk mogelijk dat er een groep is die toch onvoldoende inkomen heeft om dit bedrag te betalen. Deze groep zal klein zijn. Als men weet dat deze kosten er aan komen dan kan men al sparen voor deze uitgaven. Het is redelijk om aan te nemen dat mensen die kinderen willen ook kijken naar de financiële haalbaarheid. Momenteel zijn de kosten voor het onderhouden van kinderen deels gecollectiviseerd. Daardoor speelt de financiële afweging minder een rol. Het is dus goed mogelijk dat mensen die te weinig inkomen hebben om kinderen te onderhouden ervoor kiezen om geen kinderen te krijgen. Je kan ervan uitgaan dat de meeste mensen verstandig zijn en alleen kinderen krijgen als zij de kosten daarvan kunnen dragen. De groep die zijn kinderen niet kan onderhouden wordt daardoor kleiner. De kosten voor het onderwijs zijn niet hoog en het gaat dus echt om de allerlaagste inkomens die deze kosten niet op kunnen brengen. Zoals ik al zei, de mensen met een inkomen op het niveau van het minimumloon kunnen door een belastingverlaging gecompenseerd worden voor deze kosten.

Voor de mensen die het dan toch echt niet kunnen betalen moet de omgeving inspringen. Normaal gesproken zullen mensen er goed over nadenken voordat ze kinderen krijgen. Maar het is altijd mogelijk dat er onverwacht iets gebeurt waardoor je toch niet voldoende inkomen hebt om voor een kind te zorgen.Het kan bijvoorbeeld gebeuren dat een moeder alleen achterblijft omdat de vader komt te overlijden. Het is mogelijk dat deze mensen een overlijdensverzekering hebben die alsnog zorgt voor voldoende inkomen. Mocht dat niet het geval zijn dan zal in zulke gevallen meestal de omgeving inspringen. Als je in een moeilijke situatie zit dan zijn er vaak ouders die wel willen helpen. Of anders zijn er andere mensen in de naaste omgeving die bij kunnen springen. Let wel dit hoeft niet te betekenen dat andere mensen de rekening van de school betalen. Het kan bijvoorbeeld ook zijn dat opa en oma op de kinderen passen zodat de moeder aan het werk kan om zo voldoende inkomen te verkrijgen.

Zo kunnen er allerlei manieren zijn waarop je mensen in je naaste omgeving kunt helpen. Dan is de vraag natuurlijk of deze mensen er wel zijn. Denk dan eens aan al die mensen die zich zorgen maken dat kinderen geen toegang zullen krijgen tot het onderwijs. Zou jij mensen in je omgeving helpen die hulp nodig hebben? Als je je wel in zou zetten voor mensen in je omgeving dan zijn er dus mensen die hulp willen bieden. Zou je je niet inzetten, dan maak je je ook geen zorgen over de kinderen die wellicht geen onderwijs krijgen. En dan zijn we natuurlijk uitgepraat want dan hoef ik je niet te overtuigen dat kinderen in een private situatie wel toegang zullen hebben tot onderwijs.

Maar dan nog is het mogelijk dat er mensen zijn die geen geld hebben. Die kinderen hebben gekregen terwijl ze dat eigenlijk niet kunnen betalen. Die ook geen mensen in de omgeving hebben die ze willen helpen. Gelukkig zijn er altijd mensen die willen helpen. Er zijn talrijke liefdadigheidsinstellingen die een bijdrage leveren. Denk aan het leger des heils of de voedselbank. Dergelijke initiatieven zullen zeker blijven bestaan en uitgebreid worden. Mensen hebben door de lagere belastingdruk immers ook meer te besteden.
Nu kunt u denken dat er toch nog gaten in het systeem zitten en dat er kinderen buiten de boot vallen. Maar in het verleden is gebleken dat kinderen niet buiten de boot vielen. Eenmaal op een bepaald welvaartsniveau beland is het haast ondenkbaar dat mensen kinderen aan hun lot overlaten.Het zit in onze genen gebakken dat we voor kinderen zorgen. Als we de middelen hebben dan zullen we die gebruiken om voor kinderen te zorgen. Er zijn natuurlijk uitzonderingen op de regel, maar er zullen altijd genoeg mensen zijn die voor kinderen willen zorgen. Alleen als er in een land onvoldoende welvaart is dan is het mogelijk dat er gewoon niet de middelen zijn om dit te realiseren. Maar in een samenleving die zo rijk is als de onze zullen er mensen zijn die voor achtergebleven kinderen zullen zorgen. Mensen willen dat kinderen onderwijs kunnen volgen. Daardoor zullen er dus ook mensen zijn die op zullen komen voor de kinderen die dreigen buiten de boot te vallen. Dat ene kind dat buiten voornoemde oplossingen valt en waar helemaal geen hulp voor is, is niet onzichtbaar. Mensen zullen het opmerken en actie ondernemen.

Het basisonderwijs in een private situatie zal zeker toegankelijk zijn. Ten eerste zullen de meeste mensen voordat ze kinderen krijgen nadenken over de financiële consequenties. Dus het overgrote deel van de mensen zal gewoon in staat zijn om de rekeningen te betalen. Mocht dat niet zo zijn of zijn er onvoorziene omstandigheden dan kunnen mensen terugvallen op liefdadigheid of hulp uit de omgeving. Mensen zullen kinderen niet aan hun lot overlaten. Er is geen overheid nodig om de volgende generatie een goede toekomst en goed onderwijs te geven. 

Tags: libertarisme onderwijs