De alternatieven voor de Grieken zijn beperkt. De ene mogelijkheid is keihard bezuinigen en de andere mogelijkheid is niet zo hard bezuinigen om de economie te sparen. Maar wat als beide alternatieven onhaalbaar zijn? De problemen zijn zo groot dat geen van beide scenario's veel goeds belooft. En een aantal andere landen is hard op weg om in dezelfde spagaat terecht te komen.
Laten we eens zien wat er gebeurt als er hard wordt bezuinigd. Dan zijn er grofweg twee richtingen. De uitgaven kunnen beperkt worden of de belastingen kunnen omhoog. Er komt een punt dat je economie dermate kwetsbaar is dat lastenverzwaringen leiden tot lagere belastingopbrengsten. De hogere lasten zorgen voor faillissementen bij bedrijven, lagere werkgelegenheid en andere problemen. De extra kosten die hierdoor moeten worden opgebracht wegen niet op tegen de extra belastingopbrengsten. Ook in Nederland zitten we op dit punt. Het is wat mij betreft ondenkbaar dat de exporterende industrie meer belasting gaat betalen. Je kan de belastingen wel verhogen, maar de nadelige gevolgen voor de industrie zijn zo groot dat het niet leidt tot extra opbrengsten.
In Griekenland is dit dubbel het geval. De voorstellen om de belastingen daar te verhogen zijn simpelweg niet realistisch. Dan komen er wel verhalen over de grote zwarte sector die nu ook eens belasting moet gaan betalen. Maar de informele sector is de uitlaatklep voor de verstikte economie in Griekenland. De zwarte sector houdt de boel nog een beetje draaiend. Ga je dit nu ook belasten dan vertraagt dat de economische groei. Dus daar moet je geen hoge verwachtingen van hebben.
Een andere mogelijkheid is om de uitgaven te verkleinen. Het nadeel daarvan is dat in dit geval de belastingen niet omlaag gaan. De overheid gaat dus minder leveren voor hetzelfde geld. Dat zal duidelijk een achteruitgang betekenen. Het grote voordeel van een krimpende overheid is de lagere belasting. Er komt dan weer geld vrij voor andere zaken. Nu gaat de overheid wel meer doen, maar de rekening daarvoor gaat niet omlaag. Oftewel de inefficiëntie van de overheid stijgt enorm. Ook in Nederland zien we dit gebeuren. Er wordt wel bezuinigd en de overheid gaat minder diensten leveren, maar dit vertaalt zich niet in lagere belastingen. Dus ook in Nederland zien we een enorme toename in de inefficiëntie van de overheid.
Als bezuinigingen de economie er niet bovenop helpen is het dan een alternatief om niet te bezuinigen of althans wat minder. Dan accepteren we dus een iets oplopende staatsschuld om voornoemde problemen te beperken. Dat is alleen een optie als de staatsschuld niet al te hoog is. En ook Nederland is wat dat betreft hard op weg naar een staatsschuldquote van boven de honderd procent. En een dergelijk zacht scenario met gematigde bezuinigingen en een oplopende schuld, dat is precies wat Nederland aan het doen is. De staatsschuld blijft daardoor maar oplopen en daar zit een einde aan. Resultaat is dat je de problemen wel voor je uit hebt geschoven, maar ze zijn ook erger geworden doordat de schuld nu hoger is. Passen we dit toe op Griekenland dan is dit helemaal onrealistisch. Zelfs als alles goed gaat dan heeft Griekenland over twee tot drie jaar een staatsschuldquote van 150%. Met de rentestanden die Griekenland moet betalen is dat al een ondraaglijke last.
Als er geen uitweg meer is dan ben je failliet. En niet alleen Griekenland is failliet de rest van Europa gaat er hard achteraan. Kijk wat dat betreft maar naar de kwetsbare situatie in Nederland. Nederland kan wat dat betreft model staan voor de meest stevige landen in Europa. Maar ook de situatie in Nederland is somber. Kunnen we de Nederlandse economie aan de praat houden zodat de schuld afbetaald kan worden. Met de huidige concurrentie gecombineerd met een hoge lastendruk is dat niet waarschijnlijk. Daarom maakt het ook weinig indruk als de Eurolanden Griekenland proberen te redden. Als een failliet land wordt geholpen door een land dat net iets minder failliet is dan wordt geen belegger daar vrolijk van.
Langzaam aan loopt het slechte nieuws op. Binnenkort zal de geldpers op volle toeren moeten gaan draaien om het leven van de Eurozone nog even te rekken. Maar dat zullen de laatste stuiptrekkingen zijn van een systeem dat ten einde loopt.
Berichten
Pakken wat je pakken kan
2 uur geleden
Hallo Mr Meijer,
BeantwoordenVerwijderenPrachtige en duidelijke stukjes die U schrijft, makkelijk te volgen voor leken in de economie. Dank daarvoor.
Een vraag - alle begrip als hier geen zinnig antwoord op te geven is.
Wat zou U iemand adviseren die momenteel ~30.000 euro op een spaarrekening heeft staan? Dit geld is de komende 15 a 20 jaar niet nodig, ik zou het willen gebruiken voor pensioenaanvulling. Ik ben zelfstandige, heb verder niets geregeld voor aanvullend pensioen.
Bedankt,
Raymond
Zwitserse franken kopen? ;-)
BeantwoordenVerwijderenIk vind dit een interessante vraag omdat er allerlei vragen en veronderstellingen achter zitten. En het is een vraag die veel mensen bezig houdt. Iedereen die wel eens belegd heeft kent het gevoel dat je de index wilt verslaan en nu vraagt men zich af hoe men de komende inflatie kan doorstaan.
BeantwoordenVerwijderenHet hangt een beetje af of die 30.000 al je spaargeld is of dat het het deel is dat voor je pensioen is bedoeld. Persoonlijk zou ik bij 30.000 die ik niet verwacht nodig hebben het verdelen over twee banken. Daarbij dan ongeveer een derde 2 jaar vastzetten en een derde 5 jaar vast. Dus ouderwets sparen, het geeft rust en je hoeft je niet steeds bezig te houden met de vraag of je wel in het juiste hebt belegd en wat er met de koers gaat gebeuren.
Bij grotere vermogens, bijvoorbeeld boven 50 of 100.000 loont het meer moeite om beter na te denken. Vragen die dan spelen zijn voor mij:
- Zal de groei van de geldhoeveelheid zich evenredig vertalen in consumentenprijsinflatie?
- Zal de rente op spaarrekeningen de prijsinflatie gaan volgen?
- In welke zaken is nog geen toekomstige inflatie verdisconteerd (zoals wel in huizen of goud) en zullen het beste de inflatie gaan volgen?
- Hoeveel vermogensgroei verwacht je de komende jaren en hoog is je inkomen? Denk aan fiscaal gunstige mogelijkheden.
Aangezien niemand (behalve Marcel ;-)) het antwoord op deze vragen kent zal het neerkomen op een spreiding van belangen. Het schrikbeeld (denk Zuid Amerika) dat je van dat spaargeld over 10 jaar alleen nog maar een brood kunt kopen lijkt me hier niet heel realistisch maar het best aangetast kunnen zijn.
Australische Staatsobligaties. Australie is 3e producent van goud van de wereld, daarbij een schatkamer aan andere grondstoffen (ook agrarische). Australie deed altijd goede zaken met Azie en dat wordt alleen maar beter (zowel de zaken met India als China). Het heeft een goed ontwikkelde dienstensector en het land heeft geen last van de crisis. Er is eerder oververhitting van de economie dan afkoeling.
BeantwoordenVerwijderenDat betekent dat inflatie een gevaar is, maar de Asutralische munt is keihard, de munt is een FX major. Maar ook Australie kampt met een vergrijzingsprobleem. Al deze problemen zijn echter niets vergeleken bij de meeste landen in de wereld. Australie is de meest solvabele soevereiniteit. De economie is behoorlijk afhankelijk van de goud prijs (hoge goed prijs werkt in hun voordeel).
Dus obligaties van een land met weinig risico op een soeverein default, een munt die steeds sterker wordt ten opzichte van de andere en meegenieten van de winstgevendheid van goudmijnen, zaken met China en de toenemende voedselschaarste. Niets is risicoloos, maar het is een verstandige obligatie.
en ander bijkomend voordeel is dat de Australische economie de meest laissez fair van de wereld is, dwz de overheid bemoeit zich het minste met de economie. Dat laatste is ook zeer interessant in tijden als deze. Australie kent een moderne diensten sector, dus lijkt daarin een beetje op Nederland.
BeantwoordenVerwijderenO en die zwitserse franken, die zijn ook niet alles meer hoor. Dat is nog een sprookje van vroeger. Zwitserland staat er echt niet fantastisch voor nu.
BeantwoordenVerwijderen@Raymond Voor beleggingsadvies dat aansluit bij de ideeën die ik heb wil ik je verwijzen naar Jim Rogers en Peter Schiff. Zelf ben ik econoom en het is heel onverstandig om beleggingsadviezen aan te nemen van economen.
BeantwoordenVerwijderenSpreiden is een goed idee. Met een beperkt bedrag als 30.000 euro is het lastig om op een goedkope manier te spreiden.
BeantwoordenVerwijderenAlles blijft een gok. Als alles een beetje door blijft sukkelen zoals nu dan kun je wat verschillende aandelen en obligaties kopen. Maar als er grote problemen ontstaan door oplopende inflatie en andere problemen met de Euro dan zit je beter met een veilige belegging als goud.
Je hoeft waarschijnlijk niet veel goud aan te houden. De meesten adviseren om tien tot dertig procent aan te houden. Als het namelijk echt misgaat dan schiet goud zodanig omhoog dat je niet veel nodig hebt om binnen te lopen.
Goud is echter alleen wat waard in tijden van onzekerheid. Goud is maar metaal dat niets doet. In een gezonde economische situatie zou een investering in een bedrijf (aandeel of obligatie) meer op moeten leveren dan metaal dan niets aan het doen is. Dat goud het nu beter doet dan kapitaal dat wel echt aan het werk is, is wat mij betreft dan ook een slecht teken.
@ "Goud is echter alleen wat waard in tijden van onzekerheid. Goud is maar metaal dat niets doet. In een gezonde economische situatie zou een investering in een bedrijf (aandeel of obligatie) meer op moeten leveren dan metaal dan niets aan het doen is. Dat goud het nu beter doet dan kapitaal dat wel echt aan het werk is, is wat mij betreft dan ook een slecht teken."
BeantwoordenVerwijderenOftewel, goud is altijd wat waard. En des te meer als de impliciete monetaire waarde komt bovendrijven wanneer de fiat (Orwelliaanse term) valuta onder druk staan. Goud maar een metaal noemen dat niets doet, is toch een wat al te boude uitspraak voor iemand die zich econoom noemt.
-- Arend
@Arend Inderdaad wat kort door de bocht. Maar ik zal toelichten dat het principe wel degelijk klopt.
BeantwoordenVerwijderenLaten we uitgaan van een gouden standaard. Goud heeft dan dus wel degelijk een functie. De waarde van goud stijgt doordat de productie stijgt (deflatie). Daarbij moet het dus wel zo zijn dat het rendement op investeringen hoger is dan het aanhouden van goud. Anders zullen mensen overstappen van productieve investeringen naar het aanhouden van goud. En dan zal de productie ook niet stijgen. De normale situatie is dus dat de rendementen op aandelen hoger zullen zijn dan het rendement op goud. En in dat geval is de verwachting dat de productie zal stijgen.
Wat is er nu aan de hand als dat niet het geval is. Dan is er kennelijk paniek. Goud stijgt normaal gesproken in waarde doordat de productie stijgt. Maar nu is men bang voor een economie die gaat instorten en dat er zeer lage rendementen behaalt zullen worden op reguliere investeringen. Dan stappen mensen over van aandelen naar goud. En kan het rendement op goud hoger worden dan het rendement aandelen. Het is dus een slecht teken als de rendementen op goud hoger zijn dan de rendementen op aandelen en obligaties.
Mijn complimenten. Een duidelijk artikel. Mag ik deze in zijn geheel overnemen en op het ZapLog plaatsen? Uiteraard zal er een verwijzing zijn naar deze pagina.
BeantwoordenVerwijderen@Egigne Geen probleem. Voor off-topic onderwerpen staat er trouwens linksboven een mail-adres.
BeantwoordenVerwijderen@Raymond:
BeantwoordenVerwijderenVoor 30.000 euro fysiek goud kopen en dat op een veilie plek bewaren (dus niet in de kluis van een bank).
Griekenland kan nog altijd enkele van zijn 1400 eilanden verkopen waarvan er toch 227 onbewoond zijn en zijn souvereiniteit over die eilanden afstaan aan aan de meestbiedende.
BeantwoordenVerwijderenZeker dat onroerend goed fondsen daar uitstekende business zouden inzien om daar een “free state” op te richten. In minder dan tien jaar kan dat uitgroeien tot het Hong Kong van Europa en tot een toeristisch paradijs.
pv