Allemaal even arm

In de discussie over armoede verbaas ik mij over de houding ten aanzien van gelijkheid. De nadruk wordt steeds gelegd op de relatieve armoede. Ondanks het woord armoede heeft relatieve armoede niet echt iets te maken met armoede. Relatieve armoede is een maatstaf voor inkomensongelijkheid. Hoe doen de armsten het ten opzichte van de rijkeren? Dus als de rijksten tien procent tien keer zoveel verdient als de armste tien procent dan is dat kennelijk niet goed.

Bij armoede denk ik zelf echter aan een meer concrete maatstaf. Hebben mensen genoeg voedsel en hebben ze toegang tot medische zorg. Het gaat naar mijn mening dus om de toegang tot de eerste levensbehoeften. We hebben het dan ook wel over absolute armoede. De inkomenspositie kan daarbij een rol spelen maar dit is zeker niet noodzakelijk.

De sterke nadruk op gelijkheid zorgt voor vreemde situaties. Zeker als er internationale vergelijkingen worden gemaakt is de relatieve armoede een slechte maatstaf. Als we de armoede in Nederland gaan vergelijken met de armoede in Bulgarije dan is relatieve armoede een slechte maatstaf. De armsten in Nederland hebben veel minder dan de rijksten. Maar in Bulgarije is de armoede veel groter. Er zijn daar veel meer mensen die moeilijkheden hebben om te voorzien in de eerste levensbehoeften.

Er is bij relatieve armoede geen einddoel en er is dus een eindeloos probleem. Ga je uit van absolute armoede dan kun je tevreden zijn als mensen voedsel, huisvesting en gezondheidszorg hebben. Dan kun je die norm wel iets verhogen door bijvoorbeeld ook onderwijs erbij te betrekken omdat dit vereist is om later in je eigen onderhoud te voorzien. Maar absolute armoede blijft betrekkelijk constant omdat je uit gaat van basisbehoeften. Ga je uit van relatieve armoede dan het een probleem zijn dat iemand niet op vakantie kan en geen tv kan betalen. Dit proces gaat steeds verder door. Want als je tegenwoordig geen computer thuis hebt dan leef je toch in arren moede. Zo kun je de norm steeds verder oprekken. In de niet al te verre toekomst zijn we zo rijk dat iedereen die een bovenmodaal inkomen heeft eenvoudige toegang heeft tot plastische chirurgie. Dan zien we dat alle rijke mensen ook nog eens knap zijn. Weer een probleem erbij dat natuurlijk opgelost moet worden.

Het toestaan van meer ongelijkheid leidt uiteindelijk tot minder absolute armoede. De nadruk op gelijkheid remt de economische groei. Op langere termijn remt dit ook de groei van het inkomen van de armsten. Door het toepassen van herverdeling geef je ineens de armsten er wat geld bij. Maar de groei van dat inkomen vertraagt. Op termijn zul je zien dat dit leidt tot achterstand op de armsten in landen met meer ongelijkheid. Zo krijgen we bijvoorbeeld een beeld voorgeschoteld dat de armoede in de VS veel groter is dan in Nederland. Maar dat is de relatieve armoede. In absolute zin is er nauwelijks verschil tussen de VS en Nederland. En in Duitsland is de armoede bijvoorbeeld groter dan in de VS. En omdat de economische groei in de VS steeds hoger ligt dan in Europa zal in de toekomst de VS ook Nederland inhalen. 

Waarom wordt er een sterke nadruk gelegd op gelijkheid. Wat drijft mensen tot herverdeling. Meestal gaat het om goede bedoelingen waarbij mensen graag willen dat de armoede vermindert. Het is op een bepaalde manier logisch dat de rijksten dan wat weggeven aan de armsten want die hebben al zoveel. Het principe van de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten.

Zou de nadruk gelegd worden op absolute armoede in plaats van op gelijkheid dan zouden we onze blik moeten richten op de ontwikkelingslanden. Daar is de armoede veel groter. Als je de armoede wil verminderen dan zou je moeten kijken naar degenen die het minst hebben. Welke rol spelen de landsgrenzen hier eigenlijk? Kennelijk wil men de problemen binnen de grenzen eerder oplossen dan die daarbuiten.

Dit zou verklaard kunnen worden uit eigenbelang. De armoedezorg is in eerste instantie opgezet door de welgestelden om de onrust onder de bevolking weg te nemen. De rijken die alles voor zichzelf houden worden snel het doelwit van agressie. Door af en toe wat weg te geven kreeg men een nobel imago en dat gaf de rijken veel rust. Ook tegenwoordig zou een dergelijk argument nog mee kunnen spelen. Als de armenzorg wordt afgebouwd is men bang voor onrust onder de bevolking.

Verder is het mogelijk dat de betrokkenen er belang bij hebben om het probleem in stand te houden. Dan is een definitie van armoede in termen van ongelijkheid heel effectief. Want er zal altijd ongelijkheid zijn. Er is altijd een groep die meer heeft en een groep die minder heeft. Dit kun je eindeloos problematiseren. De betrokkenen hebben er dus alle belang bij om de cijfers van de relatieve armoede te publiceren en niet die van de absolute armoede.

Armoede is wat mij betreft één van de belangrijkste problemen op de wereld. Het oplossen van armoede zie ik het liefst zo snel mogelijk gebeuren. Daarvoor  vind ik het nodig dat we zoeken naar de beste oplossing om dat te bereiken. Momenteel zie ik dat de sociale programma’s juist tegengesteld werken. Er zijn talloze beleidsmaatregelen die juist diegenen schaden die ze zouden moeten beschermen. Niemand uit de politiek neemt de moeite om uit te leggen wat het beste is om de armoede op te lossen. Dit zijn hoog opgeleide mensen die beter zouden moeten weten. Zij weten dat het afschaffen van deze programma’s uiteindelijk tot een vooruitgang zal leiden. Deze mensen verkopen leugens over de ruggen van de zwakkeren in de samenleving onder het motto dat de sterkste schouders de zwaarste lasten zullen dragen.