De overheid betaalt een lage rente en dus zijn ook de eisen aan het rendement laag. De Nederlandse overheid betaald ongeveer vier procent rente. Een rendement van vijf of zes procent is dus al voldoende om de schuld terug te verdienen.
Is het rendement lager dan is ingrijpen absoluut niet rendabel. De verantwoording voor ingrijpen volgens de Keynesianen is dat de bezettingsgraad en de investeringen op peil blijven. Niet alleen is de dip hierdoor kleiner, maar ook is de economische groei in de toekomst hoger. De hogere economische groei is noodzakelijk om de schuld af te kunnen lossen. Is het rendement te laag dan gaat deze redenering niet meer op. Wordt er bijvoorbeeld een extra spoorlijn aangelegd die een rendement heeft van twee procent per jaar dan wordt de economie juist vertraagd. Elk jaar wordt er dan meer betaald op de lening dan dat er wordt verdiend met de spoorlijn.
Denk hierbij bijvoorbeeld aan de Betuwelijn. Dit project is dermate duur geworden dat er structureel een exploitatietekort is. Daarbovenop komen nog eens de financieringskosten. Nog vele jaren zal dit project de economie remmen. Elk jaar moet er belastinggeld naar dit project toe om het gat te dichten. En die belastingheffing remt de economische groei.
De stimuleringsmaatregelen van de overheid kunnen we toetsen aan deze rendementseis. Voor de extra uitgaven moet worden geleend. Dus alle extra maatregelen moeten leiden tot investeringen die een rendement hebben hoger dan vier procent. Veel maatregelen voldoen hier niet aan.
Extra uitkeringen zoals de deeltijd-ww leiden niet tot extra productie. Deze mensen worden betaald om niet productief te zijn en er is dus zeker geen sprake van een investering. Dit geld is dus gewoon weg. Verder is er de sloopregeling. Hier wordt er betaald om goederen te vernietigen. Daarbij is er dus zeker geen sprake van productie. Er is ook geld vrijgemaakt voor extra isolatie aan huizen. Dit is een maatregel die rendement zou kunnen hebben. Maar helaas draaide deze bedrijfstak al op maximale capaciteit. Deze investering leidt daardoor nauwelijks tot extra productie.
De reddingsacties van de banken zijn geval apart. Veel mensen zijn ervan overtuigd dat de investeringen in het financiële systeeem noodzakelijk waren om groter onheil te voorkomen. Dit is een ernstige misvatting. Door de huidige maatregelen worden de problemen alleen vooruitgeschoven. Structurele problemen zijn er niet opgelost. Dus ook dit is een investering die een negatief rendement heeft.
De overheid neemt momenteel veel maatregelen die zich niet terugvertalen naar een rendement in de toekomst. Hierdoor zullen de bijbehorende schulden in de toekomst de economie afremmen.
Het argument voor overheidschuld is dat we terugbetalen als de economie is gegroeid. In de toekomst is de koopkracht hoger en kunnen de schulden makkelijker worden afgelost. Dit argument creëert mist doordat het te algemeen is. De schulden moeten daadwerkelijk gemaakt worden voor zaken die ook bijdragen aan de economische groei. En dat blijkt vaak onmogelijk te zijn.
De eerste eis die we stelden was dat de overheid minimaal een rendement behaalt dat hoger is dan de rente. De tweede eis is dat de investeringen van de overheid geen private investeringen mogen verdringen die een hoger rendement hebben. Dat maakt de eisen nog veel hoger. Het geld dat de overheid gebruikt gaat namelijk ten laste van de private sector. Voor belastingen is natuurlijk duidelijk dat dit leidt tot lagere uitgaven. Als de overheid geld leent dan is er minder geld om uit te lenen aan de private sector. Dus als de overheid geld leent dan leidt dit tot lagere private investeringen. De kans is natuurlijk groot dat de uitgaven die verdrongen worden een hoger rendement gehad zouden hebben.
Het stimuleringsbeleid moet aan hoge eisen voldoen als we die langs de maatstaf van de Keynesianen leggen. De hierboven genoemde eisen worden namelijk ook gedeeld door de interventionisten. Dus zelfs als we kijken naar de eisen die de interventionisten zelf stellen dan valt het huidge overheidsbeleid toch nog door de mand.
Berichten
De overheid wordt (helaas?) niet alleen gerunt door economisten en rekenaars. Bij vele projecten weet men al van te voren dat de kosten veel en veel hoger worden, maar het zijn ook mooie prestige-objecten. (Betuwelijn, hoge snelheidslijn, ...)
BeantwoordenVerwijderenOp andere projecten kun je weer geen (realistische) rendementsberekening doen. De deltawerken bijvoorbeeld. Erg gebaseerd om mensenlevens te sparen, in het geval van een eens-in-de-x-100-jaar-storm. Natuurlijk zit er een prijs aan een mensenleven, maar waar ligt dat.
Derde wat ik een beetje mis, is dat iets als een betuwelijn ook een soort van subsidie (of stimulus-package) is aan bedrijven. De overheid krijgt niet alleen die spoorlijn, maar (Nederlandse) bedrijven verdienen daar goed aan, plus een deel vloeit al rechtstreeks terug naar de overheid in de vorm van belastingen. Dat maakt het rekensommetje iets complexer.
....
De structurele problemen bij de banken zijn idd zeker niet opgelost, maar als de bal nu maar ver genoeg vooruit wordt geschoven, geeft dat de banken gelegenheid om nog vele jaren geld te verdienen, en de problematische assets langzaam af te schrijven. Als de boel niet al te snel in elkaar kukelt, kunnen vele banken waarschijnlijk de boel aardig recht breien in de komende jaren.
(En verder is het menselijk om problemen vooruit te schuiven, zeker als je herkozen moet worden.)
@Manok Wat betreft de subsidie die wordt gegeven door een goedkope Betuwelijn. Het is inderdaad een subsidie. Maar dit is waarschijnlijk geen netto positief resultaat. Dit is af te leiden uit de prijs die in rekening wordt gebracht. Als bedrijven veel voordeel hadden van het gebruik van de Betuwelijn dan hadden ze de prijs kunnen verhogen. De markt geeft dus aan dat het project niet rendabel is.
BeantwoordenVerwijderenBij de structurele problemen bij banken denk ik niet in de eerste plaats aan de balansen van de banken. Dan denk ik eerder aan de kredietverlening aan consumenten, bedrijven en overheid. Deze schulden zijn erg hoog en zijn ook niet lager geworden.
Er zijn inderdaad projecten waarbij de berekeningen lastig zijn zoals de projecten die de veiligheid moeten vergroten. Maar toch geldt voor de meeste projecten dat er van tevoren een goede inschatting van de kosten te maken is. Dat dit niet gebeurt heeft vooral te maken met het politiek proces waarin lagere kosten helpen om prestigeprojecten door te drukken. Verder is er bij kosten en opbrengsten altijd een subjectief aspect. De opbrengsten worden uiteindelijk bepaald door de behoeften van de consumenten en deze zijn altijd subjectief. Toch kun je een prijs geven aan een product.