Mythe: Inflatie moet bestreden worden, deel (1/2)

Een belangrijke reden voor het bestaan van centrale banken is het bestrijden van inflatie. Maar waar komt die inflatie dan vandaan? We kunnen ons afvragen wat er hier eigenlijk bestreden wordt. Of als we weten wie de inflatie veroorzaakt, wie er bestreden moet worden.

Als eerste moeten we weten waar inflatie vandaan komt. We horen allerlei oorzaken als hoge lonen, hogere grondstofprijs en zelfs hogere winsten. Al deze zaken leiden inderdaad tot hogere prijzen, maar ze leiden niet tot inflatie.

Laten we even de algemene definitie hanteren. We hebben het bij inflatie dan over een algemene prijsstijging. Maar als bijvoorbeeld de lonen stijgen dan leidt dat niet tot een algemene prijsstijging. In eerste instantie zul je zeggen dat alle kosten omhoog gaan en dat de vraag ook omhoog gaat. Maar dat is allemaal mist en verwarring. Het enige dat verandert, is de prijsverhouding. Sommige dingen worden duurder en andere juist goedkoper. In dit geval wordt arbeid duurder. Dit betekent dat bedrijven zullen investeren in kapitaal of ze kiezen voor outsourcing. Het resultaat is dus dat de economie zich aanpast aan de gewijzigde prijsverhoudingen. Net als dat je je gedrag aanpast als bananen duurder worden ten opzichte van appels.

Voor de uiteindelijke uitkomst zul je moeten kijken naar de oorzaken. Loonstijgingen kunnen we verdelen in twee klassen. Stijgingen van de arbeidsproductiviteit en loonstijgingen zonder een hogere arbeidsproductiviteit. Stijgt de arbeidsproductiviteit dan zullen de lonen stijgen. Bij een hoge productiviteit en een achterblijvend salaris is arbeid gunstig geprijsd ten opzichte van kapitaal. Arbeid heeft dan de voorkeur boven kapitaal. De loonstijging zal gepaard gaan met een daling van de prijzen voor kapitaalgoederen. Op deze manier wordt het evenwicht weer hersteld. De prijzen passen zich aan de veranderde productiemogelijkheden aan.

Een andere mogelijkheid is dat de loonstijging niet vooraf gegaan wordt door een productiviteitsstijging. De kosten van de medewerker gaan omhoog en de opbrengst blijft gelijk. In dat geval zal de vraag naar arbeid afnemen omdat de winst per werknemer daalt. Deze loonstijging kan dus geen stand houden.

Een andere manier om naar inflatie te kijken is door de geldhoeveelheid en omloopsnelheid gelijk te houden. Stel dat er maandelijks 100 miljard euro wordt uitgegeven. Worden de lonen of grondstofprijzen hoger dan worden andere zaken goedkoper. Alle goederen concurreren met elkaar. Gaat de benzineprijs flink omhoog dan stel je de aanschaf van een nieuwe mobiel nog even uit. De extra brandstofuitgaven dwingen je om andere keuzen te maken met je budget. Als er maandelijks een vast bedrag wordt uitgegeven dan kun je dus niet zomaar alle prijzen verhogen. Je kan alle prijzen wel verdubbelen, maar dan wordt er minder verkocht. Deze lagere vraag leidt weer tot lagere prijzen. En zo herstelt de situatie zich weer.

Stel dat je de hoeveelheid geld vergroot, bijvoorbeeld verdubbeld, dan zullen de prijzen wel allemaal stijgen. Er is meer geld in omloop en dat zorgt voor extra vraag. Maar de prijzen passen zich aan en de situatie normaliseert weer. Maar alle prijzen zijn wel verdubbeld. De omvang van de geldhoeveelheid is de bepalende factor voor het prijsniveau.

Inflatie ontstaat dus door een toename van de geldhoeveelheid. Of beter gezegd inflatie is een toename van de geldhoeveelheid. Door de geldhoeveelheid te vergroten kun je alle prijzen tegelijkertijd verhogen.

En wie beheert de omvang van de geldhoeveelheid? Inderdaad, dat is de centrale bank. De centrale bank is dus niet alleen degene die de inflatie veroorzaakt zij is ook degene die verantwoordelijk is voor de bestrijding ervan.

De centrale bank legt duidelijk uit hoe zij inflatie bestrijdt. Zij heeft er zelfs een aantal geinige filmpjes over gemaakt. Ze doet er alles aan om beeld te bevestigen van inflatiebestrijder. Het filmpje voor de kinderen waarin de rol van inflatie wordt gespeeld door een monster is alleraardigst. Het monster wordt natuurlijk verslagen door een medewerker van de centrale bank. Uw belastinggeld wordt dus goed besteed.

In de economieboeken wordt duidelijk uitgelegd dat de geldhoeveelheid de bepalende factor is voor inflatie. Op lange termijn is dit de enige factor die een rol speelt. En even verder wordt uitgelegd dat het de taak is van de centrale bank om de inflatie te bestrijden. Dat dit toch wat vreemd is wordt meestal niet vermeld. Wel staan er verhalen in over centrale banken die onder druk gezet werden door politici en daarom de geldhoeveelheid gingen vergroten. Dit leidde tot hyperinflatie en grote schade aan de economie. Dus er staat duidelijk in de boeken dat de centrale bank de oorzaak is van inflatie en dat zij ook degene is die de inflatie moet bestrijden.

Inflatiebestrijding bestaat niet. Er is slechts het vergroten van de geldhoeveelheid door de centrale bank. Als de centrale bank de inflatie zou willen bestrijden dan volstaat het om de geldhoeveelheid minder te laten groeien. Zou de centrale bank de rentestand laten zweven en de geldhoeveelheid constant houden dan zou er geen of nauwelijks inflatie zijn. Het ingrijpen van de centrale banken vergroot de inflatie.