maandag 8 maart 2010

Mythe: Minimumloon beschermt de werknemer

Minimumlonen verhogen de werkloosheid. Het minimumloon ligt boven de evenwichtsprijs en daardoor ontstaat er een gat tussen vraag en aanbod. Je zou ook kunnen zeggen dat de werkgever niet meer wil betalen aan een werknemer dan de waarde die deze toevoegt. De werknemers die weinig waarde toevoegen hebben daardoor geen of minder kans op een baan. Zouden deze werknemers voor een lager loon mogen werken dan hadden zij wel aan het werk gekund. In een recessie worden deze effecten nog eens extra versterkt. Dit vertraagd het herstel van de economie.

Ten eerste neemt de vraag naar arbeid in een recessie af. Hierdoor daalt de evenwichtprijs op de arbeidsmarkt. We kijken hierbij alleen naar dat deel van de arbeidsmarkt dat beschermd wordt door een minimumloon. CAO's kunnen een vergelijkbaar effect hebben. Deze CAO's beperken de loononderhandelingen tussen werkgever en sollicitant. Ook hier kan het voorkomen dat de sollicitant zich niet mag aanbieden voor een lager salaris.

Door de lagere evenwichtsprijs wordt het verschil tussen vraag en aanbod nog groter. De werkloosheid loopt daardoor op. De werkgever stelt juist in een recessie hoge eisen aan de productiviteit van zijn medewerkers. En hij let extra op de kosten. Degenen die relatief weinig waarde toevoegen vallen daardoor buiten de boot als hij gedwongen wordt een relatief hoog salaris te betalen.

Het minimumloon treft vooral de lager opgeleiden. Maar ook werkloosheid onder hoger opgeleiden kan de situatie voor lager opgeleiden verslechteren. Bijvoorbeeld in een huishouden waar de kostwinner zonder werk komt te zitten gaat de partner nu ook op zoek naar werk. Op deze manier kan het aanbod van lager geschoolde arbeid hoger worden. Dit drukt dan weer de evenwichtsprijs en vergroot de werkloosheid.

Bij reorganisaties en saneringen zijn het juist de lager opgeleiden die het hardst getroffen worden. Medewerkers die specifieke vaardigheden hebben zijn waardevol voor het bedrijf en lastig te vervangen. Dit kan bijvoorbeeld een programeur zijn met kennis van specifieke software of een timmerman met jarenlange ervaring. De kennis die deze mensen hebben is lastig te vervangen en daarom zal een bedrijf deze mensen niet snel ontslaan. Medewerkers die makkelijk vervangbaar zijn vliegen er daarentegen snel uit. En dat zijn vaak de lager betaalde krachten.

Zo zie je dat juist in een recessie de schadelijke effecten van het minimuloon het sterkst merkbaar zijn. Werkloosheid is een groot nadeel voor het individu. Niet alleen is zijn inkomen lager hij doet ook geen ervaring op. En werkervaring kan juist je waarde weer verhogen. De lager opgeleiden worden hierdoor juist het hardst geraakt in een recessie.

Er wordt veel nagedacht over de werkloosheid onder lager opgeleiden. De meest gehoorde oplossing is dat deze mensen dus een hogere opleiding moeten hebben. Op deze manier stijgt de toegevoegde waarde van deze mensen. Daardoor zullen zij minder last hebben van het minimumloon. Dit is op zich correct, maar in deze discussie wordt weinig gesproken over de gevolgen van het minimumloon op de werkloosheid onder lager opgeleiden. En dat is een groot gemis omdat er tegen een lager salaris wel een baan is voor deze mensen. En in een baan kun je groeien en zo kan je salaris op termijn weer hoger worden. Ook op deze manier kunnen mensen hun toegevoegde waarde vergroten. Zowel door opleiding als door ervaring kan een werknemer zijn toegevoegde waarde vergroten. Het minimumloon kan er toe leiden dat iemand niet kan groeien door het opdoen van werkervaring.

In een recessie past de economie zich aan aan de veranderende omstandigheden. In dit aanpassingsproces zijn er allerlei barrieres die de snelheid van dit proces beperken. Het minimumloon is één van de factoren die het herstel vertragen. Het verlagen of afschaffen van minimumloon zal de negatieve effecten van de recessie beperken. Daarnaast is het minimumloon een inbreuk op de vrijheid van de arbeider. Deze arbeider kan hierdoor niet meer kiezen voor welk salaris hij zich aanbiedt. Iedereen zou vrij moeten zijn om te bepalen voor welk salaris hij wil werken. Elk persoon zou vrij moeten zijn in het aangaan van arbeidscontracten. Het minimumloon is een maatregel die juist degenen schaadt die het zou moeten beschermen.

13 reacties:

  1. AnnekeAchttien8 maart 2010 08:00

    Als er geen werklozen meer zijn stijgen de lonen en raakt de economie oververhit. In die zin heeft werkeloosheid ook zo zijn economisch nut. Daarnaast moet het verdiende inkomen uit werk ook een bepaald bestaanminimum garanderen vind ik. Het minimumloon is misschien niet de beste oplossing maar verzin maar eens iets dat beter werkt. Lijkt me niet eenvoudig.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. @AnnekeAchttien
    "Verzin maar iets dat beter werkt"

    Stel, in situatie A verdient Pietje 1407 euro bruto, conform het minimumloon 2010. De recessie is situatie B, waarbij Pietje wordt ontslagen. Hij ontvangt nu nog maar 985 euro, zijnde 70 procent van het laatst verdiende loon.

    Pietje heeft hier niet genoeg aan en wil graag werken. In situatie C stapt Pietje dan ook op een werkgever af om zijn diensten aan te bieden ad 1250 euro bruto per maand; bijna 300 euro meer dan zijn huidige situatie B.

    Pietje en de werkgever mogen echter bij wet geen zaken met elkaar doen, ook al is een dergelijke deal voor beide partijen interessant. Pietje moet dus werkloos blijven.

    Deze situatie is een beetje krom, vooral ook omdat Pietje in situatie A en C voor de gemeenschap een netto betaler zou zijn, en in situatie B een netto ontvanger.

    De gelden die de overheid verstrekt aan de Pietjes in situatie B, worden betaald door de Klaasjes in situatie A. En hoewel Pietje graag ook zou willen betalen in situatie C, mag dat dus niet, waardoor er bij veel werkloze Pietjes te weinig Klaasjes zijn om de Pietjes te betalen!

    De overheid gaat dus geld lenen om de Pietjes te betalen, daar waar Pietje prima in staat is om zijn eigen broekriem op te houden. Nog wranger is, is dat nu de kinderen van Pietje mogen gaan betalen voor de periode dat Pietje niet MOCHT werken! Mits Pietje kindjes krijgt natuurlijk, want het nemen van kinderen is in het algemeen iets dat alleen ouders in een "stabiele financiële situatie" zich durven veroorloven.

    Dit is slechts een heel klein voorbeeldje van de grote slechtheid van ons sociale stelsel. En dan hebben we het nog niet eens over de enorme moeite die de overheid neemt om Pietje toch vooral in situatie B te houden. Zoals het verstrekken van subsidies, kwijtschelden van lokale lasten, etcetera. Pietje zou op een gegeven moment wel gek zijn als hij gaat werken, want dan is hij alle kadootjes kwijt!

    BeantwoordenVerwijderen
  3. @Anneke Als de prijzen van arbeid stijgen omdat er geen werkloosheid is dan is dat op zich geen probleem. De prijs is een afspiegeling van de relatieve schaarste. Als de werkloosheid nul is dan is arbeid relatief schaars ten opzichte van andere productiemiddelen. Een prijscorrectie is dan juist wenselijk om het evenwicht te herstellen.

    Iets dat beter werkt als het minimumloon is geen minimumloon. Deze regeling voegt namelijk niets toe aan de welvaart.

    Je geeft aan dat het minimumloon een bepaald bestaansminimum garandeert. Maar dit is niet waar. De mensen die minder dan het minimumloon zouden verdienen komen na invoering van het minimumloon zonder werk te zitten. Dan ga je van een laag inkomen naar geen inkomen en dat is een enorme achteruitgang voor deze mensen.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. AnnekeAchttien8 maart 2010 15:10

    @Ron. Als iemand nu bruto het minimumloon ontvangt dan houdt ie daar netto een inkomen op bijstandsnivo aan over. Als ie ontslagen wordt gaat ie er dus niet op achteruit zoals jij stelt.Bovendien is bij afschaffing minimumloon de werkgever degene die de macht heeft om te bepalen hoe hoog het loon van de werknemer wordt. Werkgever behartigt eigenbelang en zal zo weinig mogelijk willen betalen. Race to the bottom ! Heel nadelig voor werknemers.

    BeantwoordenVerwijderen
  5. AnnekeAchttien8 maart 2010 15:16

    @Marcel. Het minimumloon garandeert een inkomen op bijstandsnivo. Er zijn nu geen mensen die minder verdienen dan min.loon. Je draait de feietn in dit stukje van je redenering om. Als mensen met een min.loon werkloos worden krijgen ze ww of bijstand. Van een achteruitgang in inkomen is dus geen sprake.
    Begrijp niet goed wat je bedoeld met prijscorrectie ivm schaarse arbeid. Als prijs arbeid stijgt stijgen ook kosten levensonderhoud. Lijkt me onvoordelig voor iedereen. Is niet voor niets dat er gepleit wordt voor loonmatiging.

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Het minimumloon is inderdaad een belemmerende factor in vraag en aanbod van werk. Helaas zijn er nog veel meer van dit soort factoren. Alle uitkeringen zorgen ervoor dat mensen met minimumloon slechts een heel klein beetje meer verdienen dan wanneer ze thuis blijven met een WW of bijstand. Vriend van mij krijgt bijvoorbeeld een uitkering voor physische problemen, ik zie geen enkele reden dat hij niet zou kunnen werken, maar waarom zou die voor 100 € extra 160 uur per maand gaan werken?

    Ook de CAO legt een vloer onder het salaris van degene die de baan heeft. Omdat werk daardoor kunstmatig duur is zullen werkgevers minder nieuwe mensen aannemen en komen zij zonder baan moeilijker aan nieuw werk.

    Andere voorbeelden zijn de belachelijk hoge inkomstenbelastingen die werk een stuk duurder maken. Uiteindelijk zullen we concurreren met de lage lonen landen. We hebben hier veel meer kapitaal achter de werknemers staan waardoor hij productiever is en een hoger loon kan verdienen. Maar ik vraag me af wanneer bijvoorbeeld onze inflexibiliteit mbt tot lonen en een overheid die 50 % van de economie opslokt ons de markt uit prijst.

    Mijn baan word binnenkort geoffshored en de arbeidsmarkt ziet er niet erg spannend uit...

    BeantwoordenVerwijderen
  7. @AnnekeAchttien
    Als prijs arbeid stijgt stijgen ook kosten levensonderhoud. Lijkt me onvoordelig voor iedereen. Is niet voor niets dat er gepleit wordt voor loonmatiging.

    Waar jij het hierover hebt is de loonstijging van de laatste 10 jaar die waarschijnlijk lager is geweest dan de echte inflatie. Ik ben van mening dat de economie sinds 2000 nauwelijks gegroeid is, in de VS zijn er bijvoorbeeld sinds 2000 geen nieuwe private banen bijgekomen:
    http://blogs.wsj.com/economics/2009/12/01/a-lost-decade-for-private-sector-jobs/tab/article/

    Normaal als een economie gezond is groeit de economische welvaart van iedereen ondanks eventueele inflatie. Toen mijn opa jong was in 1920 was een gouden tientje 10 gulden waard, tegenwoordig is de goud prijs van dat gouden tientje rond de 150 €, ongeveer 30 x de nominale waarde. Toch was de levensstandaard op het einde van zijn leven een heel stuk beter dan in zijn jonge jaren. Dit kwam omdat tussen 1900 en 2000 het kapitaal in de Nederlandse economie hard groeide. Toen mijn opa jong was waren er nauwelijks verharde wegen en had alleen de doctor een auto. De boerderij die hij overnam van zijn vader werd gemechaniseerd, en dat gaf de mogelijkheid meer geld te verdienen met minder werk.

    Omdat de productie in die tijd flink toenam daalde inflatie gecorigeerd de prijs van bijna alle producten ondanks dat de lonen stegen omdat er veel meer kapitaal gebruikt werdt per werknemer.

    Zelf geloof ik niet dat hogere lonen inflatie creeren. Helaas hebben we echter geen vrije markt met een stabiele munt maar een stel banksters die samen met de roverheid de economie jaren lang gemanipuleerd hebben met kunstmatig lage rente's en ponzischeme's.

    BeantwoordenVerwijderen
  8. @Ewt Het klopt inderdaad dat hoge lonen geen inflatie creeren. Inflatie ontstaat alleen door een toename van de geldhoeveelheid. Hogere lonen geven alleen aan dat arbeid relatief schaars is ten opzichte van andere productiemiddelen. En dus dat het verstandig is om te investeren in bijvoorbeeld automatisering.

    Prijzen geven een verhouding die de voorkeuren voor en de beschikbaarheid van bepaalde goederen weergeeft. Bij prijswijzigingen moet je er op letten of het gaat om inflatie of om een verandering van deze verhouding.

    BeantwoordenVerwijderen
  9. @Meijer1973
    Ik ben het met je eens dat de definitie van inflatie een toename in de totale geldhoeveelheid zou moeten zijn. Helaas is de definitie verdraaid en doet de overheid en hun crony's alsof inflatie iets is dat altijd magisch gebeurd en te bestreiden valt met loonmatiging. Alsof prijs limieten van de overheid ooit gewerkt hebben...

    De uitleg van de ECB over inflatie negeert gewoon compleet dat hun basisgeld en de banken credit creeren...
    http://www.ecb.int/ecb/educational/hicp/html/index.en.html

    BeantwoordenVerwijderen
  10. je zou gelijk hebben over het minimumloon als men geen buitenlandse arbeidskrachten zou kunnen aantrekken die voor bijna niks werken. En dat niks is dan in hun eigen land een heleboel, terwijl dat "bijna niks" voor een nederlander de bedelstaf is.

    BeantwoordenVerwijderen
  11. @Anoniem Waarom zijn grenzen zo belangrijk voor een economisch principe? Wat maakt dat met deze grens de economische theorie en praktijk anders werkt. Als we één land zouden zijn samen met Po
    len en Duitsland zou het dan wel werken en met de grenzen werkt het niet meer? Of ligt het aan de welvaartsverschillen? Hoe zit het dan als de welvaart in Groningen scherp daalt. Moeten we dan een minimumloon invoeren om te voorkomen dat de Groningers in de Randstad komen werken? Zullen de Groningers er dan voor zorgen dat de werkloosheid in de Randstad op gaat lopen als er geen minimumloon is? Wat is de rol van grenzen hier?

    Goederen zijn daarbij nog wel vrij in te voeren. Dat is een manier om de minimumlonen te omzeilen. En dan worden ze alsnog blootgesteld aan de concurrentie van de lagelonenarbeiders. De creativiteit van de markt moet je niet onderschatten. De manieren waarmee om regels heen gewerkt wordt zijn verbluffend.

    Het lijkt erop dat je er vanuit gaat dat mensen door een minimumloon meer gaan verdienen en dit is niet zo. Iemand die te weinig toegevoegde waarde heeft komt door het minimumloon zonder werk te zitten. Een bedrijf kan niet iemand meer betalen dan hij opbrengt.

    Zonder sociale verzekeringen zorgt het minimumloon voor meer werkloosheid. En dan is er helemaal geen salaris voor de werkloze. Dus er is duidelijk sprake van een verslechtering door de invoering van het minimumloon. Met sociale voorzieningen komen meer mensen in een uitkering. Voor de werklozen die een toegevoegde waarde hebben tussen het uitkeringsniveau en het minimumloon is dit een achteruitgang. Voor de werklozen die een toegevoegde waarde hebben die lager is dan de uitkering is het op korte termijn een voorruitgang. Maar op lange termijn mist deze persoon de mogelijkheden om werkervaring op te doen. De opwaartse mobiliteit wordt sterk beperkt. De premies voor een uitkering lopen daarnaast ook op. Dit betekent op de hele arbeidsmarkt een verstoring omdat de loonkosten hoger worden. Dus ook dan is er een verslechtering van de situatie. Het minimumloon verhoogt alleen de werkloosheid en niet de lonen.

    BeantwoordenVerwijderen
  12. @Meijer1973

    "De mensen die minder dan het minimumloon zouden verdienen komen na invoering van het minimumloon zonder werk te zitten. Dan ga je van een laag inkomen naar geen inkomen en dat is een enorme achteruitgang voor deze mensen."

    er is in dat geval geen achteruitgang, want met een uitkering kom je op nagenoeg hetzelfde bedrag uit, (door huursubsidie etc.) als dat je voor het minimumloon zou werken. voor minder werken als het minimumloon doe je jezelf te kort. een betere oplossing die @anneke wil is het verlagen van de uitkeringen. of uitkeren in voedselbonnen.

    BeantwoordenVerwijderen
  13. @Anoniem Helemaal waar! De uitkeringen hebben in dat geval een vergelijkbaar effect als het minimumloon. Ze veroorzaken dus vergelijkbare verstoringen op de arbeidsmarkt (en nog meer uiteraard). Mijn opmerking ging even over het theoretische geval dat je in een vrije markt alleen een minimumloon hebt. Maar het is zeker terecht om de effecten van uitkeringen hier gelijk bij te betrekken.

    BeantwoordenVerwijderen